8.3 Pesten, geweld en intimidatie

traumatisch

geheel

Niet alleen conflicten leiden tot verzuim, ook pesten, geweld, discriminatie en intimidatie op de werkvloer liggen vaak aan de bron van een ziekmelding van een werknemer. De gevolgen voor het slachtoffer zijn niet te overzien. Voor sommige werknemers kan de ervaring dermate traumatisch zijn dat ze het gevaar lopen om langdurig arbeidsongeschikt te worden. Vaak zien ze dan geen andere uitweg dan hun ontslag indienen. Denk niet te snel dat met ontslag het probleem is opgelost. Als een werknemer door pesten, geweld en intimidatie opstapt, heeft dit enorme impact op de organisatie als geheel, niet in de laatste plaats op de sfeer. Dit kan weer nieuw verzuim tot gevolg hebben.

Pestgedrag

weerbaar

Helaas ontkomt vrijwel geen enkele organisatie aan pesterijen. Hoewel iedereen er slachtoffer van kan worden, richt pesten zich vooral tegen mensen die minder weerbaar zijn. Vaak is het slachtoffer al eerder gepest, binnen of buiten de organisatie. De schuldige heeft vaak een positief zelfbeeld en is overheersend en agressief. Er zijn vele vormen van pesterijen. Onder pesten vallen bijvoorbeeld roddelen, bespotten, sociaal isoleren, discriminatie en racisme. Een werknemer kan ook slachtoffer worden van geweld, zowel verbaal, fysiek als psychisch. Seksuele intimidatie is eveneens een vorm van geweld die in je organisatie voor kan komen.

Preventieplicht

werkdruk

Gezien de ingrijpende gevolgen van pestgedrag is het niet gek dat je volgens de Arbowet verplicht bent om een preventief beleid te voeren om psychosociale arbeidsbelasting (PSA) te voorkomen en te beperken. Hieronder vallen pesterijen, seksuele intimidatie, agressie/geweld, werkdruk en discriminatie. Het beleid moet deel uitmaken van het algemene arbeidsomstandighedenbeleid. Het uitgangspunt bij het opstellen van het beleid is de RI&E. Meer hierover lees je in hoofdstuk 10.

8.3.1 Voorlichting

incident

Een eerste goede en tevens verplichte stap om PSA te beperken, is het geven van voorlichting. Hiermee breng je niet alleen pesten in het algemeen ter sprake, maar ook de maatregelen die je organisatie neemt bij incidenten. Deze voorlichting kan via diverse kanalen plaatsvinden, zoals via het intranet of tijdens een workshop PSA. Daarnaast doe je er goed aan om het onderwerp op de agenda te zetten bij een werkoverleg, zodat je het bespreekbaar maakt. Zowel het management als de OR moet deel uitmaken van dit overleg.

8.3.2 Vertrouwenspersoon

hart

Goede preventiemaatregelen zijn echter niet voldoende om pesten en agressie tegen te gaan. Als er iets aan de hand is, moeten werknemers hun hart kunnen luchten bij iemand die ze vertrouwen. Hiertoe dient een vertrouwenspersoon. Een vertrouwenspersoon kan iemand uit de organisatie zelf zijn.

Extern

verlengstuk

Bij kleinere organisaties is het raadzaam om een extern iemand aan te stellen, zodat de vertrouwenspersoon een neutrale positie heeft en de werknemers hem niet zien als een verlengstuk van de directie. Zorg ook voor voorlichtingssessies waarin je de werknemers duidelijk maakt wie de vertrouwenspersoon is, waarmee ze bij hem terechtkunnen en hoe ze hem kunnen bereiken.

8.3.3 Klachtenregeling

opzetten

controleren

In sommige gevallen biedt alleen een vertrouwenspersoon geen uitkomst. Daarom is het een goed idee om voor je organisatie ook een klachtenregeling op te stellen. Zo’n klachtenprocedure kun je zowel intern als extern opzetten. Het uitgangspunt van een klachtenregeling is vertrouwen: werknemers moeten ervan uit kunnen gaan dat hun klacht serieus en goed wordt afgehandeld. De Arbeidsinspectie controleert of een werkgever de Arbowet naleeft en een beleid tegen PSA voert.