1.4 Leeswijzer

risicobeleid

indicatoren

Dit themadossier is voor de fiscaal adviseur bedoeld en niet voor andere adviseurs, die al dan niet Wwft-plichtig zijn. We gaan ervan uit dat je jouw verplichtingen op grond van de Wwft in grote lijnen kent en bekend bent met (verscherpt) cliëntenonderzoek, de monitoringsverplichting en de meldplicht voor ongebruikelijke transacties. Voor zover je dat wilt opfrissen verwijzen we naar:

• de Leidraad voor de naleving van de Wwft van Bureau Financieel Toezicht (BFT);
• de Handreiking voor een risicobeleid Wwft van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB);
• de meldingsindicatoren van FIU-NL.

1.4.1 Dagelijkse praktijk

beroeps-groepen

In dit themadossier ligt de focus op de dagelijkse praktijk: wat kun je tegenkomen in jouw werk, hoe beoordeel je dat voor de Wwft, en wat doe je er vervolgens mee? Waar de handreikingen van de toezichthouders en de beroepsgroepen vaak als uitgangspunt nemen dat je wel weet wat witwassen is, en welke fraudes daaraan ten grondslag kunnen liggen, nemen wij je daar juist in mee. En nog belangrijker: hoe kun je dit op basis van jouw dagelijkse werk herkennen, hoe kun je daar voldoende alert op zijn?

1.4.2 Signalen herkennen

Wij leggen aan de hand van voorbeelden uit hoe je signalen van fraude kunt herkennen die in de fiscale praktijk zichtbaar zouden kunnen worden. Wij behandelen in de komende hoofdstukken een paar onderwerpen die voor adviseurs bij uitstek relevant zijn.

BTW-fraude

carrouselfraude

Zolang het huidige BTW-systeem met vooraftrek en intracommunautaire transacties bestaat, zal die BTW-fraude, waaronder ook carrouselfraude, helaas blijven voorkomen. Het is wel goed om je te realiseren dat er veel goedwillende ondernemers zijn die bij fraude betrokken worden zonder dat zij daar zelf weet van hebben.

Valse facturen en geschriften

uitgaande 
facturen

Valse facturen kunnen diverse doelen dienen. Soms zijn inkomende facturen vals omdat geen diensten of leveringen zijn ontvangen, of omdat de dienst of levering een andere is dan op de factuur staat (zie hoofdstuk 4). Het doel is soms om BTW-vooraftrek te kunnen claimen, soms om kosten in aftrek te kunnen brengen terwijl de uitgave een ander doel diende. Er wordt bijvoorbeeld voor advies gefactureerd, terwijl eigenlijk sprake is van een kickback fee. Maar ook uitgaande facturen kunnen vals zijn. Zo kan er bijvoorbeeld gefactureerd worden aan een onderneming, terwijl het eigenlijk privékosten van de afnemer betreffen.

Zwartwerkers

contante 
betalingen

Zeker in een overspannen arbeidsmarkt komt het nog voor dat contante betalingen aan werknemers worden verricht. Een aanwijzing hiervoor is bijvoorbeeld dat de loonkosten in verhouding tot de omzet aan de lage kant zijn, maar het totaal aan kosten in verhouding tot de omzet wel ongeveer klopt. Soms betaalt de onderneming zelf zwart, uit een contante geldstroom, maar soms wordt dit ook overgelaten aan een tussenpersoon.

Sancties

risicogoederen

Sinds enige tijd zijn er door de Europese Unie, de Verenigde Staten en andere landen en organisaties, sancties in het leven geroepen om de handel met personen of landen, al dan niet van bepaalde goederen, te voorkomen. Ondernemers die handelen in risicogoederen proberen soms omwegen te vinden om hun leveringen toch door te kunnen laten gaan. Het is bijna onmogelijk om als adviseur een goed overzicht te krijgen van deze sancties, dat ligt meer bij de ondernemer zelf en soms ook bij zijn accountant. Wees alert op mogelijke gesanctioneerde personen, landen en goederen. Het niet melden hiervan als ongebruikelijke transactie – ook als dit geen fiscale consequenties heeft – kan tot handhaving leiden bij een adviseur.

Onverklaarbare uitgaven

vermogens-vergelijking

Bij de opsporing van witwassen speelt het een belangrijke rol of iemand uitgaven heeft bekostigd uit zijn bekende (fiscaal verantwoorde) inkomen. Bij het opstellen van een belastingaangifte hoort daarom zo mogelijk een vermogensvergelijking om te checken of sprake is van een verklaarbaar netto privé. Met andere woorden, heeft een cliënt zijn uitgaven uit het jaar kunnen doen met zijn inkomen en vermogen?

Nog meer strafbare feiten

Tot slot is ook nog een hoofdstuk opgenomen over de volgende strafbare feiten die relevant kunnen zijn voor de praktijk van de adviseur:

• omkoping en corruptie;
• faillissementsfraude;
• subsidiefraude;
• arbeids- en vreemdelingenfraude;
• verduistering uit een nalatenschap.