1.1 Verschil klimaat en milieu
De termen milieu en klimaat worden vaak door elkaar gebruikt, alsof ze over hetzelfde gaan. Maar dat is niet het geval. Wat is dan het verschil?
1.1.1 Wat betekent milieu?
leefomgeving
Het milieu is onze biologische leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer over (de kwaliteit van) lucht, water en grond, maar bijvoorbeeld ook over de temperatuur of wind en de planten en dieren die in een bepaald gebied leven. Allerlei factoren hebben invloed op het milieu, maar menselijk handelen heeft toch wel de meeste impact. De uitstoot van broeikasgassen, het dumpen van drugsafval in het bos of het lozen van olie in zee zijn allemaal voorbeelden van milieuvervuiling.
1.1.2 Wat betekent klimaat?
Het klimaat is de gemiddelde toestand van de atmosfeer in een bepaald gebied. Meestal wordt hiermee het gemiddelde weer van de laatste 30 jaar bedoeld. Het klimaat is altijd een onderdeel van het milieu, maar het milieu dus niet altijd van het klimaat. En niet alles wat slecht is voor het milieu, is ook meteen slecht voor het klimaat.
Opwarming
aanpassing
Door onder meer de toename van broeikasgassen in de atmosfeer stijgt de gemiddelde temperatuur op aarde. De opwarming van de aarde heeft klimaatverandering tot gevolg. Omdat door klimaatverandering de leefbaarheid op aarde onder druk komt te staan, is klimaatadaptatie nodig: aanpassingen aan een veranderend klimaat.
De termen klimaatmaatregelen en milieumaatregelen worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt, omdat milieuproblemen – zoals luchtvervuiling door fossiele brandstoffen – ook effect kunnen hebben op het klimaat.
1.1.3 Wat zijn broeikasgassen?
Broeikasgassen bevinden zich in de atmosfeer om ons heen. Ze absorberen warmtestraling en geven die heel langzaam weer af. Zo zorgen ze ervoor dat de warmte van de zon vastgehouden wordt in de atmosfeer. Het meeste horen we over koolstofdioxide (CO2), maar ook waterdamp, methaan, stikstofmonoxide (lachgas) en ozon zijn broeikasgassen. Koolstofdioxide (CO2) is het belangrijkste broeikasgas.
1.1.4 Energietransitie
Een groot deel van de uitstoot van broeikasgassen ontstaat door het verbranden van fossiele brandstoffen, zoals aardolie, aardgas en kolen. Een belangrijke stap voor het behalen van de klimaatdoelstellingen is het overgaan op andere, duurzamere energiebronnen, oftewel de energietransitie.
Groeikans
nieuwe banen
De energietransitie kan grote gevolgen hebben voor organisaties in alle sectoren, maar de mogelijke uitwerking ervan verschilt wel per sector. Vooral voor organisaties in de installatiesector en bouw zijn er groeikansen. Denk aan installateurs van zonnepanelen en warmtepompen, maar ook isolatiebedrijven. In deze sectoren zullen niet alleen meer, maar ook veel nieuwe banen ontstaan. Organisaties in de traditionele energiesector, zoals bedrijven gericht op kolen en aardgas, kunnen te maken krijgen met krimp, verlies van banen en mogelijk zelfs sluiting.
Wat is het broeikaseffect?
leefbaar
Vanuit de ruimte bereikt zonne-energie de aarde in de vorm van zonnestraling. Een deel daarvan wordt door het aardoppervlak geabsorbeerd en omgezet in warmte. Een ander deel wordt teruggekaatst. Broeikasgassen zoals CO2, methaan en waterdamp laten zonlicht door, maar houden een deel van de warmte vast die de aarde uitstraalt – net als in een glazen kas. Dit natuurlijke broeikaseffect maakt de aarde leefbaar. Doordat we meer broeikasgassen uitstoten, wordt er extra warmte vastgehouden. Dat versterkt het broeikaseffect, met opwarming en klimaatverandering tot gevolg.
1.1.5 Wat is duurzaam?
circulariteit
Duurzaamheid betekent dat dingen geproduceerd of verkregen worden op een manier die het klimaat, het milieu en de natuur zo min mogelijk belasten. Duurzaam kan dus betekenen ‘milieuvriendelijk’ of ‘grondstofbesparend’. Klimaat- en milieumaatregelen waar het bedrijfsleven mee geconfronteerd wordt, zijn vaak gericht op verduurzaming.
Circulariteit is bijvoorbeeld duurzaam. Dit betekent dat grondstoffen worden hergebruikt, bijvoorbeeld via gescheiden afvalinzameling. Circulariteit draagt bij aan een duurzamere wereld, maar niet alle duurzaamheidsinitiatieven dragen bij aan circulariteit.