2.4 Energielekken tegengaan
onbewust
aandoening
hormonen
Vraag je een werknemer naar energielekken, dan krijg je vaak geen helder antwoord. Energielekken zijn niet altijd zichtbaar en verlopen deels onbewust. Ons lichaam maakt continu energie aan, maar de mate waarin we energie ervaren, hangt samen met balans en het gebruik van energiebronnen. Om het energieniveau op peil te houden, zijn voldoende herstel, voeding en beweging nodig. Pijn, ontstekingen, darmklachten, een verminderd immuunsysteem en leefstijlgerelateerde aandoeningen kosten energie. Ook mentaal ervaren mensen energielekken. Welke mensen en situaties geven werknemers positieve energie, van wie en wat worden ze blij? In die processen spelen zaken als neurotransmitters en hormonen een rol, maar mensen hebben hier zelf ook een grote invloed op.
Energiebronnen en energieverbruik
eiwitten
Het lichaam heeft de volgende energiebronnen: koolhydraten, vetten en eiwitten. Energie wordt in het lichaam vooral opgeslagen als glycogeen en vet, en direct gebruikt in de vorm van adenosinetrifosfaat (ATP).
Systemen
verbranding
werktijd
Om ATP te vormen en in te zetten zijn er drie verschillende systemen:
- voorraad aanwezig (ATP-PC-systeem) – explosief, zoals sprinten en gewichtheffen – kortdurend.
- verbranding van koolhydraten – zonder zuurstof – anaeroob – korte krachtinspanningen, zoals het lopen tot 800 meter.
- brandstoffen afbreken met zuurstof – aeroob – langdurige inspanning – vetten en koolhydraten.
Opladen
Regelmatig opladen en energie opdoen is belangrijk, binnen en buiten werktijd. Als werkgever kun je de theorie van de ‘six best doctors’ inzetten. Dit is haalbaar, bereikbaar en betaalbaar.
Wijs werknemers op deze theorie, bijvoorbeeld door de theorie weer te (laten) geven op een duidelijke en aantrekkelijke poster. Dat herinnert werknemers eraan om af en toe even weg te stappen van het werk, en fysiek en mentaal in beweging te komen.
ademhaling
Wijs werknemers erop dat het verstandig is regelmatig de (thuis)werkplek te luchten. Adviseer hen regelmatig naar buiten te gaan en daarbij te letten op hun ademhaling. Zo kunnen zij zich bewust worden van hoe het met ze gaat. Bij stress en vermoeidheid gaan mensen hoger en sneller ademen. Af en toe diep inademen kan helpen.
afvalstoffen
Van hardlopen tot zelf koffie halen: alle beetjes helpen.
Water voert afvalstoffen af en houdt de cellen vitaal.
Rusten is net zo belangrijk als bewegen. Na inspanning volgt ontspanning, waarbij de hartslag en ademhaling omlaaggaan. Zo komt er weer energie vrij in het lichaam.
broodnodig
Voeding die bijdraagt aan vitaliteit is bij voorkeur minimaal bewerkt, gevarieerd en veelzijdig. Voeding levert niet alleen energie, maar ook essentiële voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft om goed te functioneren.
Het lichaam maakt de broodnodige vitamine D aan in de zon en daarnaast beïnvloedt natuurlijk licht het dag- en nachtritme. Onder invloed van het daglicht maakt het lichaam op de juiste momenten de juiste hormonen aan om actief te kunnen zijn of om te slapen en te herstellen. Ook hier is naar buiten gaan de belangrijke boodschap.