9.3 Welke schade komt in aanmerking?
ontbinding
In artikel 7:686 BW staat expliciet vermeld dat naast óf in plaats van ontbinding van de arbeidsovereenkomst, je bij wanprestatie aanspraak kunt maken op een schadevergoeding. Een ontbinding van de arbeidsovereenkomst is dus geen vereiste voor de werknemer om de schade van de werkgever vergoed te krijgen.
Werknemers maken zelden gebruik van de mogelijkheid van artikel 7:686 BW om alleen een schadevergoeding te claimen zonder dit te koppelen aan een ontslag.
9.3.1 Meer schadevergoedingen mogelijk
zorgplicht
Naast de mogelijkheid om aanspraak te maken op een schadevergoeding op grond van wanprestatie (artikel 7:686 BW), kan een werknemer ook een schadevergoeding eisen als een werkgever niet als een goed werkgever heeft gehandeld (artikel 7:611 BW) of als hij zijn zorgplicht heeft geschonden (artikel 7:658 BW).
9.3.2 Soorten schade bij wanprestatie
inkomen
nadeel
De schadevergoeding op grond van wanprestatie bestaat uit vermogensschade en ‘ander nadeel’. Vermogensschade houdt materiële schade in. Het omvat zowel kosten die zijn gemaakt als gevolg van de wanprestatie als de financiële voordelen die niet meer zijn te ontvangen vanwege de wanprestatie. Denk hierbij aan verlies van inkomen door een ontslag, een misgelopen salarisverhoging wegens het niet doorgaan van een toegezegde promotie of medische kosten in verband met een arbeidsongeval. Met ander nadeel wordt immateriële schade bedoeld, ook wel ‘smartengeld’ genoemd, zoals een vergoeding voor de aantasting van de goede naam of voor gederfde levensvreugde. Deze schade komt alleen voor vergoeding in aanmerking als dit in de wet is bepaald. Met artikel 6:106 BW voorziet de wet bijvoorbeeld in de vergoeding van ander nadeel als gevolg van lichamelijk letsel. De bijkomende pijn, het leed en allerlei andere ‘niet op geld waardeerbare’ omstandigheden rechtvaardigen dan een vergoeding van deze schade.
9.3.3 Causaal verband
afwijzen
In de wet is bepaald dat alleen de schade die als direct gevolg van de wanprestatie is ontstaan, voor vergoeding in aanmerking komt. Dit heet ook wel het ‘causaal verband’. Dit betekent dat als de schade ook zou zijn ontstaan zonder de wanprestatie, de rechter de schadevergoeding moet afwijzen.
9.3.4 Voorzienbaarheid schade
De schade is alleen toe te rekenen aan degene die de schade heeft veroorzaakt als hij het gevolg van de gebeurtenis waarop de wanprestatie berust, redelijkerwijs kon voorzien. Het doet er niet toe of de schadeveroorzaker daadwerkelijk wist dat er schade uit de wanprestatie zou voortvloeien, maar of objectief gezien die schade wel te verwachten was.
De werknemer moet het bewijs leveren van het causaal verband tussen de schade en de wanprestatie, en van de voorzienbaarheid van de schade. Een bewijs daarvan is vaak lastig te leveren, zodat goede tegenargumenten zeker doeltreffend kunnen zijn.
9.3.5 Samenloop met andere vergoedingen
initiatief
De rechter kan naast de schadevergoeding wegens wanprestatie ook andere vergoedingen aan de werknemer toekennen. Op grond van artikel 7:673 BW is de werkgever (ook) een transitievergoeding verschuldigd als de arbeidsovereenkomst eindigt op initiatief van de werkgever of als de beëindiging het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever.
Billijke vergoeding
schadeclaim
Bij een contractbeëindiging wegens ernstige verwijtbaarheid van de werkgever kan de rechter aan de werknemer naast de schadevergoeding op grond van artikel 7:686 BW ook een billijke vergoeding aan de werknemer toekennen, voor zover er geen overlap tussen deze twee bestaat. Een schadeclaim op grond van wanprestatie is dus alleen mogelijk als er schade is waarmee bij de billijke vergoeding geen rekening is gehouden. Bij een onterecht ontslag op staande voet van de werknemer en het toewijzen van een ontbindingsverzoek van de werknemer wegens wanprestatie, zou hij naast de gefixeerde schadevergoeding ook een schadevergoeding wegens wanprestatie toegekend kunnen krijgen.