9.2 Thuis op het werk
huiskamer
plezier
Het is vaak opvallend om te merken hoeveel werknemers op het werk bezig zijn met de dingen buiten het werk. Behalve dat dit ook de productiviteit stoort, betekent het ook dat mensen niet tevreden zijn met de omstandigheden. Zonder nu meteen van de werkplek een ‘huiskamer’ te maken, kun je er binnen het vitaliteitsbeleid voor zorgen dat werknemers zich meer thuis gaan voelen op de werkplek. Dat kan door aanpassingen in de directe werkomgeving, onder meer door een prettig klimaat te scheppen (voldoende licht en lucht), maar ook door activiteiten aan te bieden die het plezier op het werk vergroten.
Groen op de werkvloer doet goed
onmogelijk
Natuurlijk kun je niet overal op het werk planten neerzetten. In sommige gevallen is het zelfs onmogelijk. Maar als het kan, verfraai dan met name de kantooromgeving met één of meer planten.
Stressverminderend
Het is niet alleen mooi en natuurlijk, maar planten hebben ook een aantal voordelen. Zo absorberen ze ook bijvoorbeeld geluid en stof. Daarnaast reguleren ze de luchtvochtigheid en werken ze stressverminderend. De beste planten voor op kantoor zijn:
- Chrysalidocarpus (struikvormige kamerpalm);
- Rhapis (kamerpalm);
- Chamaedorea (kamerpalm);
- Rubberplant;
- Dracaena Janet Graig (drakenbloedboom);
- Klimop;
- Sierlijke dadelpalm;
- Ficus Alii;
- Krulvaren.
9.2.1 Beter licht, gezondere lucht
Slecht licht zorgt voor sombere werknemers. Al snel klagen ze over hoofdpijn en vermoeidheid. En het is ook nog eens gevaarlijk en inefficiënt. Boor in het donker maar eens op de juiste plaats een gat in een muur, of schilder diezelfde muur bij slecht licht mooi vlak. Een onbegonnen zaak. Met een goede verlichting werkt het meteen een stuk prettiger, veiliger en met betere resultaten. In artikel 6.3 van het Arbobesluit zijn hiervoor regels opgenomen.
Neem in het vitaliteitsbeleid meteen óók maatregelen op het gebied van het ‘werkmilieu’ op, dan zullen de omstandigheden extra verbeteren. Door de luchtkwaliteit in het bedrijf aan te passen, ontstaat een veel gezondere werkomgeving.
Aspecten
verboden
minder
Ook de volgende aspecten kunnen helpen:
- Stoppen met roken. Roken op de werkvloer is verboden. Maar dat wil nog niet zeggen dat werknemers helemaal niet meer roken. Een goed antirookbeleid kan daarom eigenlijk niet zonder een ondersteunend programma om werknemers te laten stoppen met roken. Het mes snijdt daarbij aan twee kanten: het is beter voor de werknemer en als die minder gezondheidsklachten heeft, zal ook het arbeidsverzuim dalen. Je werkgever kan een cursus stoppen met roken belastingvrij aan de rokende werknemers vergoeden op voorwaarde dat de cursus deel uitmaakt van het arboplan van de organisatie.
- Filters. Afzuigsystemen en filters zorgen voor minder stof. Maar ook preventieve maatregelen bij het gebruik van materialen en stoffen die van invloed zijn op de lucht, dragen bij aan een beter milieu om in te werken.
- Werkplekonderzoek. Laat regelmatig werkplekonderzoek uitvoeren door een deskundige en tref aan de hand daarvan maatregelen.
Sickbuildingsyndroom en werkstress
verschijnsel
Hoofdpijn, geïrriteerde ogen, hoesten, vermoeidheid. Het zijn slechts enkele verschijnselen die worden toegeschreven aan het sickbuildingsyndroom. Dit komt vaak door de (te hoge) temperatuur, een verkeerde luchtvochtigheid en de slechte luchtkwaliteit in de werkomgeving. Daardoor hebben werknemers last van schimmels, stof en vocht. Dit is allemaal niet goed om in te werken.
snel
Maatregelen om het binnenklimaat op de werkplek te verbeteren, zorgen vaak al voor een positief resultaat. Een goed ventilatiesysteem betaalt zich dan ook snel terug, omdat het ziekteverzuim (met alle bijkomende kosten) lager wordt. Deskundigen associëren het sickbuildingsyndroom – naast klimaatomstandigheden – overigens steeds meer met werkstress. Onderzoeken wijzen uit dat het ‘mentale klimaat’, zoals goede ondersteunende leidinggevenden en collega’s, in combinatie met een juiste balans tussen werkdruk en ontspanning sterk van invloed is op de mate waarin werknemers het sickbuildingsyndroom ervaren.
9.2.2 Gezonde levenswijze
factoren
ruimte
De luchtkwaliteit is verbeterd, de verlichting is goed. En toch worden de werknemers ziek. Waarom? En waarom vaak voor een lange periode? Naast een heleboel andere factoren ligt het vaak aan de levenswijze van de werknemers. Veel mensen bewegen te weinig en eten en drinken te veel en verkeerd. Nu kun je wel hopen dat ze zelf zo verstandig zijn om er een gezonde levenswijze op na te houden, maar het kan geen kwaad om hen hierbij vanuit de organisatie te ondersteunen én te stimuleren. Het vitaliteitsbeleid biedt zeker de ruimte om daarvoor diverse middelen en acties in te ruimen. Een groot deel daarvan kan zelfs op het werk zelf plaatsvinden, al dan niet onder werktijd. Meer informatie hierover vind je op rendement.nl/arbodossier.
Lunchpauze
enthousiasme
Aanbieden van verantwoorde voedingsmiddelen in de kantine, al dan niet in combinatie met een activiteit – zoals lunchwandelen – maakt van de lunchpauze ineens een moment om met extra enthousiasme naar uit te kijken. Het aangeboden eten kun je in overleg met een diëtist samenstellen. Het is zelfs mogelijk om een diëtist in te schakelen om voor elke werknemer persoonlijk uit te zoeken wat het beste voedingspatroon is dat past bij zijn werk én de persoonlijke omstandigheden. Dan zullen de deelnemers elkaar extra stimuleren, met een positief resultaat.
Lunchwandelen dubbel beloond
stappenteller
toestemming
Lunchwandelen kun je extra stimuleren door er een beloningssysteem aan te koppelen. Met bijvoorbeeld een stappenteller en een registratiesysteem sparen de deelnemers ‘stappen’ bij elkaar. Die stappen kunnen ze inruilen voor cadeaus uit de ‘stappenshop’. Uiteraard heeft zo’n winkel ‘actieve’ cadeaus, zoals wandelschoenen of sportkleding. Eventueel kunnen werknemers via intranet of internet bekijken hoeveel stappen ze al hebben verzameld. Let wel op de privacy van de werknemers. Gebruik alleen gegevens die nodig zijn, toon individuele resultaten alleen met toestemming, en zorg dat externe leveranciers voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Resultaten voor evaluatie kunnen geanonimiseerd of geaggregeerd worden.
Bewegen
middag
regenkleding
Goed eten én bewegen staat borg voor gezonde werknemers. Daarvoor moet de werkgever hen natuurlijk wel de tijd en de mogelijkheden bieden. Werknemers toestemming geven om een half uurtje te wandelen tussen de middag staat de productiviteit niet in de weg. Moeilijker is het om de mensen daadwerkelijk aan het wandelen te krijgen. Dat kun je bijvoorbeeld voor elkaar krijgen door wat extra voorzieningen te bieden, zoals regenkleding, een paraplu, of – ’s zomers, als het heet is – een flesje water. Een bijzondere stimulans kan gevormd worden door een ‘stappenplan’ of een ‘kilometerbonus’ (zie het kader op pagina 74).
Fitness
vrijblijvend
Een stap verder dan lunchwandelen gaat het aanbieden van de mogelijkheid om gebruik te maken van fitnessapparatuur en -ruimte op of rond het werk. Dat valt of staat met de motivatie van de werknemers. Fitness op het werk is namelijk niet vrijblijvend. Het is bedoeld om de werknemers fit en gezond te krijgen of te houden, waardoor er minder verzuim optreedt.
Eenvoudig
gunstig
Dat is allemaal heel eenvoudig te realiseren voor werknemers die toch al aan sport doen en dat leuk vinden. Niet-bewegers zijn veel moeilijker in de fitnessruimte te krijgen. Alleen door gunstige tijden, goede begeleiding en extra aandacht en plezier bij het sporten te bieden, zullen ook zij misschien overstag gaan. Ook fitness kan de werkgever onder voorwaarden belastingvrij verstrekken aan zijn werknemers (zie ook hoofdstuk 2).
Succes verzekerd met het juiste uitgangspunt
persoonlijk
Als je de werknemer als uitgangspunt van je vitaliteitsbeleid neemt, heb je meer kans op succes dan als je organisatie de spil is. Als werknemers eenmaal zien dat vitaliteitsbeleid van de organisatie ook echt voor hen persoonlijk iets oplevert, gaan ze met veel meer enthousiasme achter een plan staan. Organiseer je activiteiten die leuk én nuttig zijn voor het personeel, dan zullen ze eerder tot succes leiden.