8.5 Disbalans

combinatie

Uiteraard kunnen er ook niet- of minder werkgerelateerde redenen voor een disbalans zijn. Denk aan mantelzorg, rouw en het combineren van werk en gezin.

8.5.1 Mantelzorg

zwaar

Langdurig voor iemand zorgen kan zwaar zijn. De zorgen en het verdriet bepalen het leven, de balans tussen zorg voor de ander en zorg voor de werknemer zelf is zoek; de zorg voor de ander gaat voor. Dit wordt vaak onderschat, ook door de mantelzorger zelf. Stress op het werk kan iedereen mee te maken krijgen. Bij mantelzorg speelt daarnaast het probleem van te weinig beschikbare tijd, waardoor de werknemer als het ware continu in de overlevingsmodus leeft.

Maatregelen

overzicht

prioriteiten

Wat kan je organisatie doen om mantelzorgers te ontlasten? Allereerst: overzicht creëren bij de werknemer. Dit geeft controle en rust. Regelmatig opladen – bijvoorbeeld door middel van pauzes – schiet er bij werknemers die mantelzorg verlenen vaak bij in. Regelmatig bewegen is belangrijk, het liefst in de buitenlucht. Daarnaast is zorgen voor minder afleiding een goede tip. Berichten op de telefoon of in de mailbox geven extra druk. Mantelzorgers doen er goed aan om prioriteiten te stellen en hulp in te roepen van bijvoorbeeld collega’s, buren of vrienden. Verder is het bespreekbaar maken van dit soort zaken belangrijk, want je organisatie heeft ook belang bij fitte en vitale werknemers.

Verlof inzetten

Een werknemer die moeite heeft met het combineren van werk en privé, kan mogelijk verlof inzetten. Er zijn verschillende verlofvormen die van toepassing kunnen zijn, zoals:

• Kortdurend zorgverlof. Een werknemer kan elk jaar twee keer de arbeidsduur per week aan kortdurend zorgverlof opnemen als iemand in zijn omgeving ziek is, zorg nodig heeft en een ander de zorg niet kan verlenen.
• Langdurend zorgverlof. Heeft een naaste langdurig zorg nodig, dan kan de werknemer elk jaar zes keer de arbeidsduur per week aan langdurend zorgverlof opnemen.
• Calamiteitenverlof. De naam zegt het al: is er een calamiteit (denk aan een spoedbezoek aan het ziekenhuis voor degene aan wie mantelzorg wordt verleend), dan kan de werknemer deze vorm van verlof inzetten.
• Ouderschapsverlof. Ouders kunnen tot het achtste levensjaar van ieder kind 26 keer de arbeidsduur per week aan ouderschapsverlof opnemen. Zij mogen deze verlofuren naar eigen inzicht besteden en hoeven ze niet te besteden aan de zorg voor hun kind(eren).

8.5.2 Rouw en verlies

verwerken

begrip

Rouw op de werkvloer verdient extra aandacht. Bij rouw denk je misschien aan het verwerken van het verlies van een overledene, maar rouw en verlies zijn een ruimer begrip. Rouwen betekent het verwerken van een groot verlies. Het kan ook gaan om verlies van gezondheid, de hoop op een kind, een relatiebreuk, een echtscheiding of ontslag. Kortom, iets waar de werknemer aan gehecht is en wat wordt ‘afgenomen’. Dit kan het leven totaal op zijn kop zetten. Dit vraagt om een veilige werkvloer waar begrip en rouwkennis aanwezig is. De rouwende werknemer kan samen met zijn leidinggevende onderzoeken wat nodig is om op een goede manier weer aan het werk te gaan. Je HR-afdeling kan hierbij uiteraard ook een rol spelen.

Verliesproces

steun

isolement

Anderen rouwen ook mee en weten niet altijd wat te doen of te zeggen, waardoor er een ongemakkelijke sfeer kan ontstaan. Ontbreekt er steun vanuit de organisatie, dan kan een rouwproces stagneren. Dit kan zich bij de rouwende werknemer uiten in langdurige fysieke klachten, somberheid, depressie, relationele problemen, isolement en werkuitval. Bij rouw kan de leidinggevende (of andere betrokkene) de volgende tips in gedachten houden:

• Blijf luisteren en blijf hier tijd voor inruimen.
• Vermijd clichés, zoals: ‘Het leven gaat verder.’ Bagatelliseer niet.
• Geef geen ongevraagd advies, maar vraag welke behoeften de werknemer heeft.
• Haal de rouwende werknemer uit de sleur: isolement en zich terugtrekken liggen namelijk op de loer.
• Laat ook onverwachts iets van je horen.
• Praat mét de rouwende werknemer en niet óver hem.
• Verwijs de werknemer eventueel door naar een coach die is gespecialiseerd in rouw en verlies.