8.3 Subsidiefraude
steun- maatregelen
Fraude met subsidies en steunmaatregelen is sinds de coronaperiode zichtbaarder geworden. Ondernemers dienden bijvoorbeeld aanvragen in met bewust te laag gehouden omzetgegevens en te hoge vaste kosten om de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW) en Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) te gebruiken, of zij gebruikten de overheidssteun voor andere doeleinden.
verzwijgen
Subsidiefraude (artikel 323a Sr.) is kort gezegd: wie bewust onjuiste informatie verstrekt bij de aanvraag of verantwoording van een subsidie, of relevante informatie verzwijgt, maakt zich schuldig aan subsidiefraude. Het gaat niet alleen om het verkrijgen van subsidie, maar ook om het behouden of onrechtmatig besteden ervan.
Voorbeeld: onjuiste administratie WBSO-subsidie
loonheffingskorting
Een belastingadviseur heeft een ICT-onderneming als cliënt en die maakt jaarlijks gebruik van de WBSO-regeling (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk). De onderneming claimt uren voor softwareontwikkeling om in aanmerking te komen voor loonheffingskorting. Bij het opstellen van de jaarrekening merkt de adviseur op dat vrijwel alle programmeurs volledig op WBSO-uren zijn geboekt, terwijl hij weet dat een deel van hen commerciële opdrachten uitvoert voor klanten.
project- documentatie
De interne urenregistratie bestaat uit Excel-overzichten die aan het eind van het jaar zijn ingevuld, zonder onderliggende projectdocumentatie. Als de adviseur hierover doorvraagt, zegt de directeur dat ‘de grens tussen ontwikkeling en uitvoering toch wat vloeiend is’ en dat ‘iedereen in de sector dit zo doet’. De adviseur krijgt het verzoek de opgevoerde uren gewoon over te nemen in de aangifte, zodat de subsidie niet in gevaar komt.
Signalen
urenregistratie
totale loonsom
discutabel
Dit duidt allemaal op mogelijke subsidiefraude. De onderneming verstrekt immers onjuiste gegevens en manipuleert de administratie om de indruk te wekken dat meer ontwikkelingswerk is verricht dan daadwerkelijk het geval is. De belastingadviseur hoeft niet vast te stellen dat er fraude is gepleegd, maar moet alert zijn op patronen die daarop wijzen. In dit voorbeeld zijn dat:
- urenregistraties die achteraf zijn ingevuld of niet controleerbaar zijn;
- een opvallend hoog percentage WBSO-uren ten opzichte van de totale loonsom;
- geen onderscheid tussen ontwikkelingsuren en commerciële werkzaamheden;
- een cliënt die bagatelliseert of aandringt op overname van discutabele cijfers.
Dit zijn signalen waarbij de belastingadviseur kritisch moet doorvragen en overwegen Wwft-melding te maken van een ongebruikelijke transactie.
Andere aanwijzingen
onderbouwing
lege bv’s
De belangrijkste signalen (naast de al genoemde) voor mogelijke subsidiefraude zijn:
- ontbrekende of onlogische onderbouwing van kosten, zoals ontbrekende facturen of projectplannen;
- cijfers in de subsidieverantwoording die afwijken van de jaarrekening;
- activiteiten of kosten die niet aansluiten bij het doel van de subsidie;
- oprichting van lege of nieuwe bv’s om afzonderlijke subsidieaanvragen te doen;
- druk van de cliënt om cijfers aan te passen of verklaringen te ondertekenen zonder onderbouwing;
- subsidiegelden die snel verdwijnen naar privérekeningen of gelieerde ondernemingen;
- uitgaven die niet passen bij het project, zoals luxe-aankopen of privé-investeringen;
- onwil van de cliënt om stukken te overleggen of toelichting te geven;
- herhaalde subsidieaanvragen terwijl eerdere projecten niet of nauwelijks zijn uitgevoerd.