1.6 Ontslag op staande voet
eisen
Een ontslag op staande voet heeft tot gevolg dat het dienstverband van de werknemer eindigt zonder instemming van de rechter of UWV en zonder opzegtermijn. De wet schrijft voor dat deze onmiddellijke beëindiging alleen rechtsgeldig kan plaatsvinden als aan een aantal strikte eisen is voldaan. Zo moet er sprake zijn van een dringende reden, en het ontslag én de reden daarvoor moet ‘onverwijld’ aan de werknemer worden meegedeeld.
1.6.1 Dringende redenen
diefstal
afweging
In de wet staan een aantal redenen vermeld die een dringende reden kunnen vormen voor een ontslag op staande voet. Denk aan diefstal, verduistering, ernstige bedreiging, vernieling van eigendommen en schending van de geheimhoudingsplicht. Maar op zich zou elke reden kunnen bijdragen aan een terecht ontslag op staande voet. Het moet dan wel om zodanige gedragingen of eigenschappen gaan, dat daarmee in redelijkheid niet van de werkgever verlangd kan worden dat hij de arbeidsovereenkomst voortzet (artikel 7:678 lid 1 BW). Telkens zal de werkgever een zorgvuldige afweging moeten maken tussen de ernst van het feit en de gevolgen daarvan voor de organisatie enerzijds en de gevolgen voor de werknemer zelf van het ontslag op staande voet anderzijds. Bij een rechtsgeldig ontslag op staande voet is de werknemer immers verwijtbaar werkloos en heeft hij geen recht op een WW-uitkering.
Een ontslag op staande voet komt relatief weinig voor, omdat een ontslagreden niet snel ernstig genoeg is om een ontslag op staande voet te rechtvaardigen.
1.6.2 Onverwijlde opzegging en mededeling
meedelen
Een andere eis voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet is dat het ontslag onverwijld – dat wil zeggen zo snel mogelijk – moet worden gegeven. De reden(en) waarom je als werkgever bent overgegaan tot ontslag op staande voet moet je onmiddellijk aan de werknemer meedelen, zodat het hem duidelijk is welke dringende reden(en) tot het ontslag heeft geleid.
Zodra je op de hoogte bent van de feiten (gedragingen of eigenschappen) op grond waarvan je de werknemer wilt ontslaan, moet je ook direct overgaan tot het geven van ontslag.
Onderzoek
vermoeden
Het is meestal toegestaan om één extra dag te gebruiken om de feiten te verifiëren of te overleggen met een jurist. Soms is het nodig om een onderzoek uit te voeren naar de feiten, dat langer duurt dan een dag. Bijvoorbeeld bij een vermoeden van verduistering door een werknemer. Het is dan verstandig om goed uit te zoeken of dit waar is, en je zult ook eerst de werknemer de gelegenheid moeten bieden om zijn kant van het verhaal te geven. In dat geval kun je wachten met het ontslag tot het onderzoek is afgerond en de werknemer vervolgens is gehoord.
1.6.3 Vergoedingen bij onterecht ontslag op staande voet
rechter
Als het ontslag op staande voet op verzoek van de werknemer door de rechter wordt vernietigd, kunnen de financiële gevolgen groot zijn. Wordt het dienstverband hersteld, dan zul je het loon vanaf de datum van het onterecht gegeven ontslag moeten doorbetalen.
Toewijzen
onterecht
Als de werknemer geen herstel van het dienstverband heeft gevraagd, kan de rechter bij een onterecht gegeven ontslag naast de gefixeerde schadevergoeding en de transitievergoeding een billijke vergoeding aan de werknemer toewijzen, (zie ook hoofdstuk 5 en 6).