10.2 Arbocatalogi van andere branches

oplossing

Er zijn verschillende arbocatalogi met toepasbare oplossingen voor werkstress die de organisatie – ongeacht de branche – verder kunnen helpen. Als de OR die catalogi op eigen houtje gaat zoeken, kan dat misschien nog ­tegenvallen: er zijn zo veel verschillende catalogi – die lang niet allemaal uitgebreid ingaan op oplossingen voor werkdruk – dat je na een tijdje rondsurfen op internet door de bomen het bos niet meer ziet.

Goede voorbeelden

aanrader

Om je op weg te helpen, worden in deze paragraaf een aantal arbocatalogi met goede oplossingen uitgelicht. Daarnaast zijn de volgende branchecatalogi aanraders voor meer leesvoer over maatregelen tegen werkdruk:

• architecten (sfa-architecten.nl/arbocatalogus);
• gehandicaptenzorg (arbocatalogusgehandicaptenzorg.nl);
• provincies (arbocampus.nl/arbocatalogus);
• sport (sportwerkgever.nl);
• tuinbranche (tuinbranche.nl);
• uitgeverijen (uitgeverijbedrijf.nl);
• uitzendbranche (abu.nl);
• verzekeringsbranche (gezondverbond.nl);
• voortgezet onderwijs (arbocatalogus-vo.nl);
• ziekenhuizen (betermetarbo.nl).

10.2.1 Preventie

oplossingenboek

Veel arbocatalogi zijn geschreven vanuit het idee dat een bestuurder de catalogus er pas op naslaat als een bepaald arboprobleem zich al voordoet. De catalogus dient als oplossingenboek: als er werkdrukproblemen zijn ontstaan in de organisatie, kan de bestuurder de catalogus raadplegen voor een oplossing. Maar om problemen vóór te zijn, kan het nuttig zijn om te kijken of je iets hebt aan de algemene informatie en preventiemaatregelen in de arbocatalogi.

Misverstanden voorkomen

Wil je inzicht krijgen in de werkdrukproblematiek, dan kan het prettig zijn om algemene informatie over het onderwerp te lezen. Het is daarna meestal eenvoudiger om een beeld te vormen van de werkdruk in de organisatie. Ook voorkom je daarmee misverstanden tussen de OR, de achterban en de bestuurder: bedoelt iedereen hetzelfde bij begrippen als ‘te hoge werkdruk’, ‘gezonde werkdruk’ of ‘stress’?

Definitie

perspectief werknemer

Op de website uitgeverijbedrijf.nl kom je via de tab “Gezond uitgeven” bij de arbocatalogus. Daar staat ook een pagina met een rijtje met definities van werkdruk vanuit het perspectief van werknemers. Zij ervaren werkdruk als zij:

• aan het eind van de dag meer werk hebben liggen dan toen ze de dag begonnen;
• continu in een hogere versnelling moeten werken;
• midden in de nacht wakker worden en over de organisatie en het werk gaan piekeren;
• veel werk hebben en ondertussen steeds op collega’s of externe partijen moeten wachten;
• het gevoel hebben dat ze niet gewaardeerd worden;
• merken dat de werksfeer verzuurt door te veel werk;
• niet meer aan eigen werk toekomen en merken dat hun hoofd vol zit met ‘oude rommel’.

Bespreekbaar maken

nadelig

Werknemers brengen vaak niet uit zichzelf het onderwerp werkstress ter sprake. Ze willen bijvoorbeeld niet zwak overkomen of zijn bang dat het in hun nadeel werkt als het ter sprake komt bij een contractverlenging. Veel werknemers werken liever stug door dan dat ze aan hun leidinggevende laten merken dat ze het niet trekken. 
De kans is helaas groot dat dit op lange termijn nadelig uitpakt voor zowel de werknemer als de bestuurder: de productiviteit en werkkwaliteit van gestreste werknemers gaan vaak omlaag en uiteindelijk melden ze zich soms zelfs ziek. Het onderwerp in de organisatie bespreekbaar maken is dus een belangrijke manier om werkdrukproblemen te ontdekken en in een vroegtijdig stadium in de kiem te smoren.

Rol van de OR

De OR heeft een belangrijke rol bij het bespreekbaar maken van werkdruk in de organisatie. Zo kun je gebruikmaken van het recht op achterbanraadpleging (artikel 17, lid 1 WOR) om te inventariseren hoe groot het probleem is en waar in de organisatie dit het meest speelt. Uiteraard is het hierbij wel belangrijk om de anonimiteit van werknemers te borgen.

10.2.2 Maatregelen nemen

maatwerk

Naast preventiemaatregelen zijn er ook allerlei maatregelen die de bestuurder kan nemen op het moment dat er signalen van werkstress zijn binnen de organisatie. Ook daarvoor zijn arbocatalogi een handige leidraad. Houd wel in je achterhoofd dat de ultieme oplossing voor werkstress niet bestaat. Door werkinhoudelijke en persoonlijke factoren zijn geen twee werkdrukproblemen hetzelfde. Vaak is het zoeken naar een oplossing dus maatwerk.

Overleg

meedenken

betrokkenheid

initiatiefrecht

Welke oplossing de organisatie kiest, is een belangrijke beslissing. Maar de manier waarop de bestuurder die oplossing kiest, is misschien nog wel belangrijker. Als de OR en de achterban kunnen meedenken over maatregelen tegen werkstress, zijn die uiteindelijk vaak effectiever dan wanneer de bestuurder deze zonder overleg invoert. Omdat werknemers kunnen meedenken, voelen zij dat ze invloed hebben op hun werk: door dat verhoogde gevoel van autonomie en betrokkenheid kunnen ze hun werkdruk beter onder controle krijgen. Blijft de bestuurder te afwachtend met het nemen van maatregelen tegen werkstress, dan kan de OR gebruikmaken van zijn initiatiefrecht (artikel 23 WOR) om dit bij de bestuurder onder de aandacht te brengen.

Werkvormen

betrekken

Zoekt de OR een aanpak waarbij bestuurder en werknemers samen tot oplossingen komen? Kijk dan eens bij de arbocatalogus van de sportsector. De arbocatalogus van deze sector beschrijft een werkvorm om werknemers te betrekken bij het signaleren van werkdrukproblemen en het bedenken en invoeren van maatregelen.

Werkplezier vergroten

energie

Werknemers die elke dag met goede zin naar hun werk komen en voldoening halen uit hun prestaties, hebben meestal een hogere belastbaarheid. Zij kunnen het prima aan om af en toe onder hoge druk te werken, aangezien ze hun werk met plezier doen. Het werk geeft dan voldoende energie om de zogenoemde energienemers in balans te houden. Manieren om werkplezier te vergroten zijn soms ook te vinden in de arbocatalogi. In de catalogus voor de gehandicaptenzorg vind je bijvoorbeeld de brochure ‘Fluiten voor beginners’ voor werknemers met daarin concrete tips om hun werkplezier te vergroten.

Integrale aanpak

aanknopingspunt

oplossing

Zoals uit dit dossier naar voren is gekomen, zijn een hoge werkdruk en werkstress geen eenduidig probleem, waarvoor een makkelijke oplossing is. De aanpak van werkstress vraagt dan ook om een integrale aanpak, waarbij de organisatie ook naar andere werkaspecten kijkt. De arbocatalogi die hieronder zijn genoemd kunnen hiervoor aanknopingspunten bieden.