5.2 Effecten op de organisatie

kostbaar

Op de korte termijn heeft de bestuurder vooral last van het directe gevolg van werkstress: ziekteverzuim. Verzuim is altijd kostbaar. Maar ook als werknemers blijven werken, heeft stress negatieve gevolgen, zoals een slechte werksfeer of veel verloop. En dan kan de organisatie ook nog de Nederlandse Arbeidsinspectie op haar dak krijgen. Langdurig hoge werkdruk heeft dus nadelige effecten op de hele organisatie, zoals:

• minder werkplezier bij werknemers;
• slechtere concentratie van werknemers;
• afname van de kwaliteit van het werk;
• productieverlies;
• kans op ongevallen op het werk.

5.2.1 Verzuim

aandacht

oproep

Een werknemer die kampt met stress, kan langdurig thuis op de bank belanden. Aan kortdurend verzuim besteden organisaties vaak niet al te veel aandacht, waardoor signalen van werkstress aan de aandacht van de werkgever kunnen ontglippen. En dat is een slechte zaak. Frequent kort verzuim is namelijk vaak een voorteken van langdurig verzuim. Dat er tijdens kortdurend verzuim meer aan de hand is met een werknemer, wordt meestal niet opgemerkt: tegen de tijd dat de medewerker een oproep krijgt voor een bezoek aan de bedrijfsarts (na zes weken), is hij allang weer aan het werk.

Collega’s

overnemen

Ook anderen lijden eronder als een collega vaak ziek is. Collega’s moeten de taken van de zieke overnemen, wat hun werkdruk verhoogt. Of taken blijven liggen, wat tot achterstand en chaos kan leiden. Kortom, de productiviteit en kwaliteit worden er door veelvuldig kort verzuim niet beter op.

Re-integratietraject

plan van ­aanpak

Langdurige hoge werkdruk kan een burn-out veroorzaken. Een werknemer met een burn-out heeft veel tijd nodig om te herstellen: in eerste instantie thuis, later via een re-integratietraject. De bestuurder moet in zo’n geval een plan van aanpak opstellen.

Als de uitgevallen werknemer terugkomt op de werkvloer, moet de werkgever al het mogelijke doen om hem passende arbeid aan te bieden. Dit kan betekenen dat de werknemer in het begin ander werk moet doen dan normaal, omdat hij zijn eigen functie (nog) niet aankan. Ook hiervoor moet de werkgever mogelijk kosten maken.

Kosten

vervanging

Is een werknemer eenmaal langdurig ziek, dan lopen de kosten snel op. Niet alleen vanwege de loondoorbetaling tijdens de eerste twee jaar ziekte, maar ook omdat er in de meeste gevallen vervanging moet komen voor de zieke werknemer, bijvoorbeeld een uitzendkracht. Die vervangingskosten komen boven op de kosten voor loondoorbetaling van de zieke werknemer.

Vervangend werk na terugkeer

passend werk

Blijkt dat de werknemer niet meer in zijn oude functie kan terugkeren, dan moet de bestuurder definitief vervangend werk voor hem zoeken. Dit kan een andere interne functie zijn of een functie bij een andere organisatie. Het is raadzaam om in lastige situaties een re-integratiebedrijf in te huren om te helpen bij het vinden van passend werk voor de uitgevallen werknemer.

5.2.2 Kwaliteitsverlies

productief

Niet elke werknemer met werkstress zal zich snel ziek melden. Maar ook als de werknemer blijft doorwerken, heeft dat negatieve gevolgen. Iemand die continu onder stress moet presteren en niet de tijd neemt om tot rust te komen, wordt waarschijnlijk minder productief. Hij kan zich minder goed concentreren en de kwaliteit van zijn werk neemt af. Door moeheid sluipen er slordigheden in zijn werk.

5.2.3 Meer kans op ongevallen

Werknemers die in hoog tempo werken, lopen twee keer zo vaak een verwonding op als werknemers die geen hoog werktempo hebben. Alleen al daarom is werkstress een risico op de werkvloer: werknemers die hoge werkdruk ervaren, gaan vaak – noodgedwongen of uit stress – sneller werken. Maar werkstress en sneller werken vergroten de kans op arbeidsongevallen: die kans blijkt bij werken onder hoge werkdruk vijf keer zo hoog als bij werken onder geen of matige werkdruk.

Rompslomp

Arbeids-inspectie

aansprakelijk

De bestuurder heeft er natuurlijk belang bij om arbeidsongevallen zo veel mogelijk tegen te gaan, want het leidt tot veel rompslomp. Na een ongeval moet hij bijvoorbeeld de productie stilleggen. Bij blijvend letsel, een ziekenhuisopname of overlijden van de werknemer, moet hij het ongeval melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie, die de toedracht van het ongeval komt onderzoeken. Valt de werknemer uit door het ongeval, dan moet de werkgever zijn loon doorbetalen. Loopt een werknemer blijvend letsel op door het ongeval, dan kan hij de werkgever aansprakelijk stellen.

5.2.4 Sancties Nederlandse Arbeidsinspectie

waarschuwing

De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) controleert op gezond en veilig werken. De werkgever heeft op basis van de Arbowet nu eenmaal de plicht om maatregelen te nemen die werknemers beschermen tegen de risico’s van werkdruk. Constateert de inspecteur bij een controle dat de aanpak van werkstress en andere vormen van psychosociale arbeidsbelasting tekortschiet, dan komt de bestuurder de eerste keer nog weg met een waarschuwing. Ziet de inspecteur van de NLA bij een volgend bezoek geen verandering, dan kan de werkgever rekenen op een boete.

5.2.5 Gevolgen voor collega’s

sfeer

Als werknemers de werkdruk niet meer aankunnen, heeft dat gevolgen voor hun directe collega’s. Het werkt demotiverend als zij de productiviteit zien dalen en het aantal fouten omhoogschiet. Werknemers die gestrest rondlopen, bevorderen de sfeer op de werkvloer ook niet. Zij reageren geïrriteerd en worden soms zelfs agressief. Door een daling van het werkplezier en de motivatie kan ook de belastbaarheid van anderen dalen, waardoor de werkstress toeneemt.