7.1 Eerste inventarisatie

factoren

Is er sprake van werkstress in de organisatie? Dan ligt de verantwoordelijkheid om hier iets aan te doen in de eerste plaats bij de bestuurder, maar als OR kun je wel een inventarisatie doen. Niet alleen heb je toegang tot alle werkplekken, ook praten de collega’s veel opener met je dan met het management of buitenstaanders. Let op tijdsdruk, de belasting van zwaar of eentonig werk, agressierisico’s, sfeer, planning en pauzes. Gaat het om structurele stress of om een verhoogde werkdruk in bepaalde periodes of tijdens bepaalde klussen? Welke factoren veroorzaken werkstress bij de achterban? Gaat het om werkgebonden of persoonlijke factoren? Op deze manier krijgt de OR een beter beeld van de risico’s die er op verschillende afdelingen en voor verschillende functies bestaan.

Medewerkerstevredenheidsonderzoek

instrument

globaal

Een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) is vaak het beste instrument om de stressfactoren te onderzoeken. Daarbij kan de bestuurder vergelijkingen maken tussen afdelingen, leeftijdsklassen, functies en noem maar op. Een MTO is gesneden koek voor de afdeling HRM. Houd als OR de vinger wel aan de pols en gebruik het instemmingsrecht bij het vaststellen van de vragenlijst (artikel 27, lid 1d WOR)! Een voorbeeld van een medewerkerstevredenheidsonderzoek vind je op rendement.nl/ordossier.

7.1.1 Werkplekonderzoek

feedback

Een werkplekonderzoek kan een globaal beeld geven van werkdrukproblemen. Blijkt uit de resultaten dat er sprake is van verhoogde werkdruk, dan kun je de zaak verder onderzoeken of de bestuurder vragen dit te doen.

Verder onderzoek

Het is zaak dat je de feedback van de achterban goed doorneemt. Veel negatieve bevindingen zijn een reden voor verder onderzoek. Hetzelfde geldt bij grote verschillen tussen de officiële functie- en taakomschrijving van een werknemer en de informatie die de werknemer in het werkplek­onderzoek heeft gegeven.

Werkoverleg

aanpassen

signaal

Gebruik de vertegenwoordigende rol van de OR in de organisatie om werkstress aan de orde te stellen op de werkvloer, bijvoorbeeld tijdens het werkoverleg. Bij werknemers en hun leidinggevenden bestaat ten onrechte nog steeds vaak het idee dat het werk is zoals het is en dat de werknemer zich daaraan moet aanpassen. Of dat vooral zwakke medewerkers last hebben van werkstress. Leidinggevenden missen nogal eens signalen dat het met iemand niet goed gaat en ondernemen dus geen actie. Is een collega eenmaal langdurig ziek, dan is het niet meer van belang of dat door zijn persoonlijke situatie kwam of door een te hoge werkdruk. Tijdige maatregelen hadden de uitval misschien kunnen voorkomen. Als OR kun je hierin een belangrijke rol spelen.

7.1.2 Gegevens hergebruiken

inventarisatie

Het is niet altijd nodig om een werkplekonderzoek te doen. Vaak zijn in de organisatie al de nodige gegevens voorhanden. Denk aan de resultaten van een preventief medisch onderzoek (PMO), een medewerkerstevredenheidsonderzoek of de verzuimadministratie.

Checklist

Een checklist kan je ook helpen bij de inventarisatie van de werkdruk. Zijn meer dan drie van onderstaande signalen van toepassing op de organisatie, dan is de kans groot dat er sprake is van overbelasting:

• veel overuren;
• weinig opgenomen vakantiedagen;
• verhoogd (kort) ziekteverzuim;
• veel inzet van tijdelijke krachten en flexwerkers;
• kwaliteitsvermindering;
• productieachterstand;
• toename van fouten en ongelukken;
• werknemers komen afspraken regelmatig niet na;
• werknemers halen deadlines regelmatig niet;
• klachten van klanten;
• klachten van werknemers over werkdruk;
• conflicten tussen werknemers;
• veel verloop.