9.1 Wat zegt de overeenkomst over opzegging?

schade-
vergoeding

Overweegt één van de partijen de overeenkomst op te zeggen, dan is het om te beginnen belangrijk om te weten of er een opzegtermijn geldt. Vervolgens moet tegen de juiste datum opgezegd worden. Daarnaast is het belangrijk dat de opzegging de andere partij aantoonbaar en op tijd bereikt. Vaak bevatten overeenkomsten de clausule dat een boete of schadevergoeding moet worden betaald bij een tussentijdse opzegging. Het opnemen van dergelijke clausules is overigens niet wettelijk verplicht, maar het kan discussies achteraf voorkomen.

9.1.1 Tussentijdse opzegging door opdrachtgever

samenwerking

te allen tijde

per direct 
opzeggen

Er zijn wettelijke regels voor de manier waarop een samenwerking moet worden afgewikkeld. De precieze voorwaarden voor de afwikkeling hangen af van de aard en de inhoud van de samenwerking en de bijzonderheden van het geval. In principe is het eenvoudiger om voortijdig afscheid te nemen van een zzp’er dan van een werknemer. Artikel 7:408 BW bepaalt namelijk dat de opdrachtgever de overeenkomst van opdracht ‘te allen tijde’ kan opzeggen, ongeacht of hij de overeenkomst voor onbepaalde tijd of voor bepaalde tijd – of met een specifiek te behalen doel – is aangegaan. Wettelijk gezien geldt er dus geen opzegtermijn voor de opdrachtgever; hij kan de overeenkomst van opdracht per direct opzeggen. Mogelijk moet hij de zzp’er dan wel een schadevergoeding betalen, blijkt uit rechtspraak.

Zelf een opzegtermijn afspreken

afwijken

wanprestatie

Het gaat hier overigens niet om ‘dwingend recht’. Dit betekent dat de opdrachtgever en de zzp’er vrij zijn om afspraken te maken die afwijken van de wettelijke bepalingen. Hoewel dit natuurlijk vooral in het belang is van de zzp’er, is ook de opdrachtgever gebaat bij heldere afspraken over een tussentijdse opzegging en een opzegtermijn. Ten eerste omdat een zzp’er niet snel akkoord zal gaan met een opdrachtovereenkomst zonder (inkomens)bescherming. Ten tweede omdat het voor de opdrachtgever niet wijs is om de vijver waarin hij vist, te verkleinen met ongunstige voorwaarden. Ten derde omdat de opdrachtgever afscheid wil kunnen nemen van de zzp’er als hij de afspraken niet nakomt. Hiervoor moet er wel sprake zijn van een wanprestatie, niet van overmacht (zoals ziekte). De opdrachtgever kan dan mogelijk zelfs een schadevergoeding vorderen.

9.1.2 Tussentijdse opzegging door opdrachtnemer

Andersom kan een zzp’er de overeenkomst voor onbepaalde tijd alleen opzeggen als er geen te behalen doel is afgesproken. Een overeenkomst voor bepaalde tijd of met een einddoel moet de zzp’er volbrengen, tenzij er een gewichtige reden is voor een tussentijdse opzegging. Denk hierbij aan een verstoorde arbeidsverhouding.

Redelijkheid en billijkheid

gevoel

rechtvaardig

Welke opzegtermijn de opdrachtgever moet gebruiken en welke schadevergoeding hij dan moet betalen, wordt bepaald aan de hand van de ‘redelijkheid en billijkheid’. Deze wettelijke term wordt veel gebruikt, maar de precieze betekenis is vaag. Het is zelfs niet helemaal duidelijk wat het verschil is tussen redelijkheid en billijkheid. Volgens het Van Dale woordenboek betekent billijk ‘redelijk’ en betekent redelijk ‘billijk’. In de juridische wereld wordt wel aangenomen dat ‘redelijkheid’ slaat op het verstand (de ratio) en dat billijkheid verwijst naar het gevoel, het hart. Een opzegging die redelijk en billijk is, zou dus zowel voor het verstand als het gevoel rechtvaardig moeten zijn. Dat is natuurlijk nog steeds niet erg concreet en niet objectief.