7.1 Stappenplan

aanpak

De Sociaal Economische Raad (SER) heeft een handig stappenplan ontwikkeld om te komen tot een scholingsplan. Deze aanpak bestaat uit de volgende vijf stappen:

• Inventarisatie: waar staan we met de OR en waar willen we naartoe?
• Kennis en vaardigheden: wat gaan we scholen?
• Aanpak (invulling) scholing: hoe kunnen we ons (laten) scholen?
• Maken van een scholingsplan: hoe organiseren we de scholing?
• Evaluatie: zijn de leerdoelen behaald?

7.1.1 Inventarisatie

visie

ondersteunen

Waar staat de OR ten aanzien van scholing? Om een inventarisatie te maken, kun je de volgende vragen stellen:

• Wat is de visie van de OR? Zijn daar doelen aan gekoppeld (bijvoorbeeld een jaarplan)? Maak een koppeling tussen de visie en de doelen van de OR en de scholing.
• Hoe gaat het in de organisatie (bedrijfsanalyse) en welke ontwikkelingen ziet de OR rond de organisatie (marktanalyse)?
• Welke onderwerpen verwacht de OR op de korte en de langere termijn te behandelen?
• Wat voor kennis en vaardigheden hebben de OR-leden al en wat mist er (zie stap 2)?
• Wie kunnen de OR met kennis en vaardigheden ondersteunen? Dit kan zowel kennis uit de eigen organisatie zijn als daarbuiten.

7.1.2 Kennis en vaardigheden

Vanuit de inventarisatie kun je de scholingsbehoefte concreet maken. Breng zowel op OR-niveau als op het niveau van elk OR-lid afzonderlijk in kaart welke kennis en vaardigheden nog geschoold moeten worden.

Vaardigheden

onderhandelen

Bij vaardigheden kun je denken aan: spreken (bijvoorbeeld het overleg met de bestuurder), schrijven, vergaderen, netwerken, onderhandelen, organiseren, initiatief nemen, projectmatig werken, (snel)lezen, hoofdzaken van bijzaken onderscheiden, proactief handelen, communiceren. Zie ook hoofdstuk 2 en 3 voor meer verdiepende informatie over de (gewenste) vaardigheden voor de OR.

Kennis

digitalisering

Bij kennis kun je denken aan specifieke onderwerpen die tijdens de zittingsperiode van de OR aan de orde komen, bijvoorbeeld:

• fusie of overname;
• reorganisatie;
• uitbreiding werkzaamheden;
• digitalisering, toepassing van Artificial Intelligence (AI);
• relevante wet- en regelgeving (bijvoorbeeld WOR, Arbowet, Wet vertrouwenspersonen);
• bedrijfsprocessen;
• arbeidsvoorwaarden (pensioen, leaseauto’s, functiewaardering);
• arbeidsomstandigheden;
• strategische personeelsplanning;
• duurzaamheid;
• arbo;
• vernieuwing medezeggenschap (op andere manieren werknemers betrekken).

7.1.3 Aanpak (invulling) scholing

deskundige

Voor de concrete invulling van de scholing of training voor de OR zijn er verschillende mogelijkheden. Denk hierbij aan:

• opleiding en ontwikkeling via een studie, cursussen, workshops of coaching;
• raadplegen van zowel interne als externe deskundigen;
• informatie vergaren en ervaringen uitwisselen via collega’s, andere ondernemingsraden, vakbonden, adviesbureaus, de SER, de bedrijfscommissie;
• congressen en evenementen speciaal voor OR-leden bezoeken.

7.1.4 Maken van een scholingsplan

meetbaar

reflectie

In deze stap leg je de scholingsbehoefte schriftelijk vast in een scholingsplan. Het scholingsplan bestaat in elk geval uit:

• heldere en meetbare leerdoelen;
• benodigd budget;
• tijdspad;
• selectie van trainers;
• momenten voor tussentijdse reflectie op de voortgang;
• evaluatie.

Leerdoelen

kosten

Met heldere en meetbare leerdoelen kun je later nagaan of de doelen zijn behaald. Een leerdoel kan bijvoorbeeld zijn: de OR wil meer financiële kennis om de begroting en jaarrekening beter te kunnen lezen en te kunnen adviseren over financiële besluiten. Of een leerdoel kan zijn: de OR wil komend jaar leren om beter te onderhandelen met de bestuurder en gaat daarom een scholing onderhandelen volgen.

Budget

Wat zijn de (ingeschatte) kosten voor de scholingen? Ook de kosten voor de locatie en eventuele overnachtingen zijn dan relevant. In hoofdstuk 6 heb je kunnen lezen hoe je goede afspraken kunt maken over de scholingskosten.

Tijdspad

scholingsdag

Gaat het scholingsplan over komend jaar of misschien zelfs over de gehele zittingsperiode van de OR? Vul waar mogelijk concreet in wanneer welke scholing plaatsvindt. Het kan ook zijn dat de scholingsdagen al zijn gepland, maar de invulling (welke thema’s) nog niet.

Trainers

keuze

Je beschrijft hier de selectie van de trainer of deskundige voor de scholing. Belangrijk is dat de gekozen persoon kennis heeft van medezeggenschap én aansluit bij het leerdoel (of de leerdoelen) van de OR. Als OR bepaal je zelf met welk bureau of welke trainer je wilt werken. In het scholingsplan leg je vast op basis van welke criteria (ervaring, specialisatie, onafhankelijkheid) de OR zijn keuze voor trainer of bureau maakt. Dit helpt om gericht en onderbouwd te kunnen ­kiezen.

Voortgang

leerproces

In het scholingsplan geef je aan op welke momenten tijdens het jaar jullie OR stilstaat bij de voortgang van het leerproces. Dit kunnen korte evaluaties zijn na een training, maar ook geplande reflectiemomenten tijdens een overleg of scholingsdag. Belangrijk is dat je leert wat goed werkt en waar bijsturing nodig is. In het plan leg je vast wanneer en hoe deze reflectie plaatsvindt, en wie daarbij betrokken zijn.

7.1.5 Evaluatie

vragen

In de (eind)evaluatie check je of de leerdoelen zijn behaald. Dit doe je van zowel de OR als geheel als van de OR-leden individueel. Je kunt dan bijvoorbeeld de volgende vragen stellen:

• Wat vonden de OR-leden van de scholing? Wat ging goed en wat kan beter?
• Sloot de opleiding of scholing voldoende aan op de praktijk?
• Zijn de leerdoelen van zowel de OR of PVT als geheel als die van de afzonderlijke leden gehaald?
• Was de vereiste tijdsbesteding goed in te passen in het OR- of PVT-werk en de reguliere functie van OR-leden?

7.1.6 P-D-C-A: de cirkel rond maken

koers

Een scholingsplan is geen document dat je één keer opstelt en daarna in de la legt. Om te zorgen dat het plan ook echt werkt, is het belangrijk dat je gedurende het jaar checkt of jullie nog op koers liggen en de geplande doelen zijn gehaald. De PDCA-cirkel – ook wel de kwaliteitscirkel van Deming genoemd – is hiervoor een handig hulpmiddel.

Actueel

actueel

PDCA staat voor Plan, Do, Check en Act, en helpt je om het scholingsplan actueel te houden.

• Plan: de OR inventariseert de opleidingsbehoefte en stelt een scholingsplan op.
• Do: de OR volgt de scholingen (als gehele raad en individueel).
• Check: de OR evalueert het plan (zie hoofdstuk 9 hoe je dit kunt aanpakken).
• Act: waar nodig bijstellen van de plannen.