1.2 Organisaties met cao

Als er wel een cao van toepassing is op jullie organisatie, wil dat nog niet zeggen dat de OR geen inspraak heeft. Er zijn dan nog steeds legio mogelijkheden voor jullie OR.

1.2.1 Cao-bepaling beperkt zeggenschap OR

In sommige cao’s is wel alles dichtgetimmerd. Er blijft dan weinig inspraak voor de OR over, want cao-bepalingen gaan vóór de OR-bevoegdheden (artikel 32, lid 3 WOR). Waar je normaal gesproken ­instemmingsrecht hebt, zijn nu de afspraken in de cao bepalend. Ook al is alles geregeld in de cao: je moet de cao nog steeds goed kennen. Het is namelijk aan de OR om te controleren of de werkgever zich houdt aan zijn nalevingsplicht van de cao (artikel 28, lid 1 WOR).

1.2.2 Geen beperkende bepalingen

Het kan best zijn dat er over een bepaald onderwerp niets in de cao staat. Zegt de cao bijvoorbeeld niets over bedrijfswagens, dan heeft dat onderwerp dezelfde status als wanneer er geen cao van toepassing is. Jullie OR heeft in dat geval alle ruimte om over dit onderwerp met de bestuurder afspraken te maken. Daarbij moet je natuurlijk wel rekening houden met de bepalingen in de WOR en andere wetten.

1.2.3 Cao beperkt zeggenschap OR ‘minimaal’

minimum

Er is nog een mogelijkheid: de cao bevat wél een bepaling over een onderwerp, maar legt hierbij alleen een minimum vast (zie ook hoofdstuk 2). Er is dan ruimte voor de OR om er meer uit te slepen voor de werknemers. Ook kan het zijn dat de cao de werkgever en werknemers de ruimte geeft om een bepaalde arbeidsvoorwaarde zelf in te vullen. Dat betekent werk aan de winkel, helemaal als het een onderwerp is waar jullie OR volgens de WOR iets over te zeggen heeft.

1.2.4 Cao kent OR extra bevoegdheden toe

afwijken

De cao kan de ondernemingsraad ook extra bevoegdheden geven. In artikel 32 WOR staat dat de cao aan de OR verdere bevoegdheden kan toekennen dan die in de WOR staan. En dat gebeurt ook geregeld. In de praktijk geven cao’s vaak extra instemmings-, advies- of overeenstemmingsrechten aan de OR. In de cao kunnen de partijen bijvoorbeeld afspreken dat de werkgever bepaalde regelingen mag uitvoeren, vooropgesteld dat de OR daarmee instemt.

1.2.5 Cao eist overeenstemming bestuurder en OR

overeen-
stemmingsrecht

In sommige gevallen mag de werkgever alleen afwijken van een cao-bepaling als de OR en de bestuurder het daarover schriftelijk eens kunnen worden: het overeenstemmingsrecht. Kom je er niet uit met jouw bestuurder, dan blijft de bepaling in de cao overeind. Bij het overeenstemmingsrecht kan je bestuurder – in tegenstelling tot het instemmingsrecht – niet in beroep gaan als de OR niet instemt met de afwijking van de cao-bepaling. Hierdoor is het overeenstemmingsrecht een krachtiger recht dan het instemmingsrecht.

1.2.6 Nawerking

arbeids­overeenkomst

Een cao wordt meestal voor de duur van één of twee jaar afgesloten. Toch moeten gebonden werkgevers de cao blijven toepassen als de geldigheidsduur voorbij is en er nog geen nieuwe cao is. De cao-bepalingen zijn dan namelijk onderdeel geworden van de arbeidsovereenkomst. Dit heet nawerking (zie ook hoofdstuk 8). De nawerking geldt echter niet voor eventuele extra bevoegdheden die de OR op basis van de cao heeft gekregen. Deze bevoegdheden houden dus op te bestaan als de cao afloopt en er geen nieuwe is afgesloten.