U bent hier

OR & Medezeggenschap
…
Vormen van medezeggenschap1. Medezeggenschap van klein tot groot
Voor OR & Medezeggenschap

1. Medezeggenschap van klein tot groot

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier OR Rendement
Publicatiedatum: mei 2026

Medezeggenschap gaat over inspraak en invloed van werknemers in organisaties. Het vormt de brug tussen de werknemers en de directie. In Nederland is medezeggenschap sinds 1950 geregeld door middel van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). De WOR stelt dat alle organisaties met 50 werknemers of meer verplicht zijn om een ondernemingsraad (OR) te hebben.

vormen

Medezeggenschap kun je op verschillende manieren inrichten. Deels is dit ook afhankelijk van de grootte van de organisatie. In dit themadossier lees je over de verschillende vormen van medezeggenschap in kleine en grote organisaties. Ook komen een aantal andere vormen van medezeggenschap in beeld, zoals cliëntenraden, en de specifieke toepassing in sommige sectoren, zoals het onderwijs en de overheid.

Centraal in dit themadossier staat de vraag: hoe kun je medezeggenschap in de organisatie organiseren? Na het lezen van dit dossier weet je welke mogelijkheden er zijn en hoe je die kunt toepassen.

Voor wie is de medezeggenschap?

perspectief

betrokken

algemeen

Als werknemer – en geen OR-lid – kan het soms lijken dat er maar een kleine groep werknemers zich bezighoudt met medezeggenschap. Maar dit perspectief kan een vertekend beeld geven. In Nederland zijn er volgens SEO Economisch Onderzoek (2023) zo’n 12.000 organisaties die een ondernemingsraad hebben. Binnen die organisaties hebben naast de OR-leden zelf, de bestuurder en vaak ook de HR-afdeling direct te maken met de medezeggenschap. Daarnaast zijn alle andere werknemers (in meer of mindere mate) betrokken bij de medezeggenschap. Bijvoorbeeld door het recht om zich kandidaat te stellen voor de OR, het recht om te stemmen, invloed te hebben via achterbanraadplegingen of themagroepen van de OR of door, op eigen initiatief, vragen te stellen en/of informatie aan te leveren. In dit themadossier staat OR voor medezeggenschap in het algemeen. Als er ‘OR’ staat, kan het ook van toepassing zijn voor andere medezeggenschapsvormen, zoals een personeelsvergadering en een personeelsvertegenwoordiging.

Over de vormen van medezeggenschap geeft de WOR een aantal verplichtingen en een aantal mogelijkheden. Van belang is om een passende vorm van medezeggenschap te vinden voor de organisatie.

1.1 Medezeggenschap in kleine en grote organisaties

Alle organisaties in Nederland waar in de regel minstens 50 personen werkzaam zijn, zijn volgens de WOR verplicht om een OR te hebben. Maar ook bij kleinere organisaties is er sprake van medezeggenschap. En hoe werkt het als de organisatie uit meerdere delen bestaat en meerdere ondernemingsraden heeft? Volgens de WOR kunnen organisaties op de...

1.2 Faciliteiten: ondersteuning en samenwerking

Het OR-werk vraagt natuurlijk tijd, faciliteiten en kennis van de raadsleden. Daarom zijn hierover in de WOR diverse (basis)afspraken vastgelegd. Om het OR-werk soepel en efficiënt te laten verlopen, heeft de OR namelijk recht op tijd, kan de raad zich laten ondersteunen en de taken verdelen. De OR kan onder meer werkgroepen en commissies...

1.3 Ontwikkelingen (van 1950 tot nu)

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) is in 1950 ingesteld en bestaat inmiddels ruim 75 jaar. In die periode zijn de afspraken over medezeggenschap in Nederland behoorlijk veranderd en is de positie van de OR versterkt. Dit komt mede door diverse uitspraken van kantonrechters die de rechten en bevoegdheden van een OR in een steviger zadel hebben...

1.4 Actueel houden medezeggenschap

Organisaties veranderen door de jaren heen. Bijvoorbeeld door groei of krimp van de organisatie, innovaties of een andere koers. De vraag is of de huidige medezeggenschapstructuur dan nog passend is en of de OR nog steeds een goede afspiegeling vormt van de organisatie. Het is belangrijk dat de medezeggenschap meeontwikkelt met de organisatie...