8. Andere vormen van medezeggenschap

Dit hoofdstuk is eerder verschenen in Themadossier OR Rendement

Publicatiedatum: mei 2026

Je hebt kunnen lezen over de verschillende vormen van medezeggenschap volgens de WOR. De OR, PVT, PV en ook de overkoepelende vormen en de Europese OR zijn langsgekomen. Naast deze bekendere medezeggenschapsorganen zijn er nog andere vormen. Dit zijn tijdelijke, bijzondere vormen, zoals een bijzondere ondernemingsraad (BOR), een tijdelijke ondernemingsraad (TOR) of de specifieke inrichting van medezeggenschap voor een sector.

verschillen

Voor deze andere vormen van medezeggenschap gelden vaak ook andere wettelijke afspraken. De BOR en de TOR komen niet voor in de WOR, maar hebben veel overeenkomsten met de bevoegdheden van een ‘gewone’ OR. De afspraken rond cliëntenraden in de zorg staan in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (WMCZ 2018). De Wet medezeggenschap op scholen (WMS) regelt specifiek de medezeggenschap op scholen. De bijzondere bepalingen die gelden voor overheidsorganen – het politiek primaat – staan in de WOR opgenomen (bijvoorbeeld in artikel 46d WOR). In dit hoofdstuk gaat het om heel diverse vormen van medezeggenschap. Iedere paragraaf gaat over één van de vormen. Daarin lees je ook over de verschillen ten opzichte van een gangbare OR.

8.1 BOR, TOR of platform-OR

De bijzondere ondernemingsraad (BOR), de tijdelijke ondernemingsraad (TOR) of een platform-OR zijn verschillende benamingen voor dezelfde vorm van medezeggenschap. In welke situaties kun je deze bijzondere vormen van medezeggenschap inzetten? Vaak richt je zo’n OR op als er een overgangssituatie is, bijvoorbeeld bij een fusie. De BOR wordt...

8.2 Cliëntenraden

Net als leerlingen en ouders in het primair en middelbaar onderwijs inspraak hebben via de Wet medezeggenschap op scholen, is in de zorg de invloed van cliënten wettelijk geregeld in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (WMCZ 2018). Deze wet verplicht zorginstellingen om een cliëntenraad in te stellen. Waar de OR de belangen van...

8.3 Medezeggenschap in het onderwijs

Hoe de medezeggenschap is georganiseerd verschilt per onderwijssector. Op veel gebieden sluit de medezeggenschap aan bij de inrichting van de WOR. Het belangrijkste verschil is dat vaak studenten (leerlingen) en soms ook ouders deelnemen in de raad. 8.3.1 Verschillende onderwijsvormen De medezeggenschap in de onderwijsvormen: Primair en voortgezet...

8.4 Politiek primaat

Alle werknemers hebben recht op medezeggenschap. Maar om de politieke besluitvorming niet dwars te zitten, is het politiek primaat in de WOR opgenomen. Onderwerpen waarover de politiek besluiten neemt zijn uitgezonderd van het adviesrecht, behalve het recht om over deze kwesties advies uit te brengen over de personele gevolgen van die besluiten...

8.5 Andere sectoren

Ook in andere sectoren gelden bijzondere regels voor medezeggenschap. Bij Defensie is de toepassing van de WOR aangepast aan de militaire organisatie. Door de hiërarchische structuur en operationele inzetbaarheid gelden er specifieke beperkingen en aanvullende regels. Naast de medezeggenschap via de WOR spelen centrales van overheidspersoneel een...

8.6 Een toekomstbestendige medezeggenschap

Medezeggenschap kent vele vormen, maar geen enkele structuur is statisch. Organisaties groeien, fuseren, digitaliseren of veranderen van koers. Dat roept de vraag op of de bestaande medezeggenschapsstructuur nog past bij de praktijk. In het volgende hoofdstuk staat centraal hoe je medezeggenschap actueel houdt en laat meebewegen met de...

U bent hier