2.1 De OR, arbobeleid en werkdruk
actief
Je hoeft niet af te wachten tot de bestuurder een plan voorlegt ter instemming. Een goede OR stelt zich actief op in het nemen van maatregelen tegen werkstress in de organisatie.
2.1.1 Informatierecht
Als de OR het beleid in de organisatie op het gebied van werkstress onder de loep wil nemen, vraag de bestuurder dan om gegevens als verzuimcijfers en de productiecijfers. Dit soort cijfers kunnen belangrijk zijn om inzicht te krijgen in werkdrukproblemen: werknemers met werkstress zijn vaak minder productief, maken sneller fouten en vallen eerder uit door ziekte. De OR heeft het recht op deze informatie op basis van het informatierecht.
onderbouwen
Je staat een stuk sterker als je op basis van cijfers kunt onderbouwen waarom het belangrijk is dat de organisatie bepaalde maatregelen neemt tegen werkstress.
De bestuurder mag niet weigeren om de informatie te geven waar de OR om vraagt. Gaat het om bedrijfsgevoelige informatie, dan mag hij de OR wel geheimhouding opleggen (artikel 20 WOR).
2.1.2 Initiatiefrecht
motiveren
Op basis van de informatie die je hebt gekregen van de bestuurder kan de OR het initiatief nemen om maatregelen tegen werkstress voor te stellen (initiatiefrecht). De bestuurder moet het voorstel van de OR minimaal één keer met de OR bespreken. De bestuurder is niet verplicht om iets met het voorstel te doen, maar hij moet er wel altijd schriftelijk op reageren. Als hij het voorstel terzijde schuift, moet hij motiveren waarom hij dat doet.
Overlegvergadering
voorstel
Vaak is een overlegvergadering met de bestuurder een geschikt moment voor de OR om gebruik te maken van het initiatiefrecht. Maar ook buiten vergaderingen om mag de OR op elk gewenst moment een voorstel aan de bestuurder voorleggen. Overigens kan de OR ook al invloed uitoefenen door het thema werkdruk simpelweg op de agenda van de overlegvergadering te zetten.
Aparte commissie instellen?
commissie
Zeker als voor een bepaald onderwerp veel specialistische kennis of uitgebreid onderzoek nodig is, kan het nuttig zijn om hiervoor een commissie in te stellen. Zo’n commissie kan vast of tijdelijk zijn. Een commissie houdt zich bezig met één specifiek thema en ontlast daarmee de andere OR-leden. Veel ondernemingsraden hebben een aparte arbo- of VGWM-commissie (Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu). Heb je zo’n arbocommissie, dan kun je het werkdrukvraagstuk hierin onderbrengen.
Is werkstress in de organisatie een groot probleem, dan kun je zelfs overwegen om een aparte werkdrukcommissie in te stellen. Die commissie bestaat uit OR-leden en eventueel ook andere werknemers. Wil de OR een eenmalig onderzoek naar werkstress doen, dan kun je hiervoor een tijdelijke commissie inrichten.
2.1.3 Instemmingsrecht
werkdrukbeleid
Het tegengaan van stress onder de werknemers is in principe de verantwoordelijkheid van de bestuurder. Maar hij kan geen beslissingen over het werkdrukbeleid nemen zonder inmenging van de OR.
Ook PVT moet instemmen
instemmingsrecht
Net als een OR heeft de personeelsvertegenwoordiging (PVT) instemmingsrecht bij besluiten van de bestuurder op het gebied van arbeidsomstandigheden (artikel 35c WOR). Wil de bestuurder werkdrukproblemen in de organisatie aanpakken en is er een PVT? Dan moet hij de PVT schriftelijk instemming vragen voordat hij zijn plannen uitvoert. Weigert de PVT instemming te geven, dan moet de bestuurder nieuwe plannen maken om de goedkeuring van de PVT te krijgen.
RI&E
plan van aanpak
Werkdrukrisico’s moet de bestuurder opnemen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) van de organisatie. De OR heeft instemmingsrecht over de RI&E. Dit betekent dat de bestuurder de instemming van de OR nodig heeft bij het opstellen of wijzigen van de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak. Als de OR instemming weigert, moet de bestuurder terug naar de tekentafel, tenzij hij naar de kantonrechter stapt om vervangende instemming te vragen (artikel 27, lid 4 WOR). Maar dat is een nogal ingrijpende stap die veel tijd kost. Daarom is het slim als de bestuurder je al in een vroeg stadium bij de RI&E betrekt. Meer over de rol van de OR bij de RI&E lees je in hoofdstuk 8.
2.1.4 Zorgtaak van de OR
speerpunt
De OR volgt met veel belangstelling het werkdrukbeleid van de bestuurder. Dit is namelijk een wettelijke taak die de OR heeft. De WOR schrijft voor dat de OR zo veel mogelijk bevordert dat de bestuurder de geldende wetten en regels op het gebied van arbeidsomstandigheden naleeft. Niet verrassend is een veilige en gezonde werkplek creëren een speerpunt van veel ondernemingsraden.
Arbowaakhond
Veel OR-leden bijten zich ook als ware arbowaakhonden vast in de bepalingen van de Arbowet. Als een bestuurder zich daar niet aan houdt of op dat vlak tekortschiet, zal een betrokken OR de werkgever aansporen om een actuele RI&E en plan van aanpak te hebben. Ontbreekt samenhangend beleid voor werkstress, pleit dan voor werkdrukmaatregelen in het kader van de aanpak van psychosociale arbeidsbelasting (PSA).
Kijk bij het beoordelen van het werkdrukbeleid ook naar de aanpak van andere vormen van PSA (pesten, discriminatie, agressie, geweld en seksuele intimidatie). Die vormen van PSA kunnen namelijk ook zorgen voor werkstress bij de achterban.