1.1 Kritiek op zzp’ers
alternatief
Het imago van de zzp’er is vaak dat van een (schijn)zelfstandige die financieel amper het hoofd boven water houdt en oneerlijke concurrentie vormt voor werknemers en flexwerkers. Daarnaast klinkt de kritiek dat een grote groep zzp’ers onverzekerd is tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid, en geen fatsoenlijk pensioen opbouwt. Dat kan leiden tot maatschappelijke ontwrichting. Een ander punt is dat de zzp’er dankzij de zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling een goedkoop alternatief vormt voor (vast) personeel.
Redenen
uitdaging
Ondanks deze kritiek is het zelfstandig ondernemerschap voor veel zzp’ers een bewuste keuze. Uit de meest recente Zelfstandigen Enquête Arbeid van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO blijkt dat zelfstandigen daarvoor de volgende redenen het vaakst noemen:
- het zelf kunnen bepalen hoeveel er wordt gewerkt;
- het beroep wordt meestal als zelfstandige uitgevoerd;
- de wens om als zelfstandige te kunnen werken;
- niet (meer) voor een baas willen werken;
- een nieuwe uitdaging.
Trends in de arbeidsmarkt
arbeidsmarkt- krapte
In 2025 waren er ongeveer 1,2 miljoen mensen met een hoofdbaan als zzp’er, dat is 13% van alle werkenden. In 2013 was dat nog 11%. In 2025 ervoeren zzp’ers als gevolg van de arbeidsmarktkrapte (die wel iets afnam ten opzichte van eerdere jaren) meer vraag naar hun producten of diensten (19%).
bv-structuur
Tegelijkertijd blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel (KvK) dat ruim 60.000 ondernemers zich in het eerste kwartaal van 2025 hebben uitgeschreven. Dit is de sterkste stijging van het aantal stoppende zzp’ers in tien jaar tijd. Ook het aantal starters is nu lager. Een opvallende trend is dat een steeds groter aantal starters (25%) kiest voor een bv-structuur. In 2026 verwachten veel organisaties door de aangekondigde strengere handhaving van de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid minder zzp’ers in te gaan huren ten opzichte van 2025.