3.4 Hoe pakken andere ondernemingsraden dit aan?
aanpak
Voor dit themadossier zijn twee ondernemingsraden benaderd die ervaring hebben met een initiatiefvoorstel. Je kunt gebruikmaken van hun ervaringen en ideeën opdoen aan de hand van deze casusbeschrijvingen. Op die manier hoef je niet zelf het wiel uit te vinden. Je leest eerst de casus van de OR van Het Koninklijk Concertgebouw en daarna die van zorginstelling KleinGeluk. De casus geeft hun aanpak in hoofdlijnen weer. Vervolgens kun je de ervaringen van deze raden terugvinden van de voorbereiding van het initiatiefvoorstel. De informatie voor deze praktijkvoorbeelden komt van de voorzitters van de betreffende ondernemingsraden.
3.4.1 Casus Het Koninklijk Concertgebouw in het kort
Bij Het Koninklijk Concertgebouw in Amsterdam werken zo’n 250 medewerkers. De OR bestaat uit 9 leden.
Onderwerp initiatiefvoorstel
doel
De OR vraagt om het duurzaamheidsbeleid van Het Koninklijk Concertgebouw nieuw leven in te blazen. Het doel daarbij is om Het Concertgebouw in topconditie door te geven aan volgende generaties.
Aanpak
belang
De OR richt een commissie Groen op, met daarin zowel OR-leden als diverse medewerkers. De commissie schrijft een ‘Initiatiefvoorstel Groen’. Hierin beschrijft de commissie het belang van een duurzaamheidsbeleid, de eerdere inspanningen op dit thema, de werkwijze en het verzoek aan de bestuurder. Ook staan in het voorstel een drietal concrete duurzaamheidsplannen.
Resultaat
plannen
uitschrijven
De bestuurder is enthousiast over het voorstel en er blijkt breed draagvlak te zijn in de organisatie. Er wordt financiering geworven en daarna worden de plannen stap voor stap uitgevoerd. Recent is er een GreenKey-certificaat behaald door de organisatie. De commissie Groen loopt nog en bestaat inmiddels volledig uit medewerkers.
Tips van de OR
- Peil vooraf goed of het idee kansrijk is.
- Kies een thema waar de OR echt enthousiast over is, want er gaat veel tijd in zitten.
- Neem de tijd om het voorstel goed uit te schrijven.
- Betrek werknemers bij het initiatief voor draagvlak en deskundigheid.
- Leg concrete mogelijkheden voor aan de bestuurder.
3.4.2 Voorbereiding initiatief
Met het initiatiefvoorstel wil de OR aandacht vragen voor het duurzaamheidsbeleid van Het Koninklijk Concertgebouw. De raad is van mening dat het duurzaamheidsbeleid voortgezet moet worden om Het Concertgebouw in topconditie door te kunnen geven aan volgende generaties. Het gebouw van Het Concertgebouw stamt uit 1888 en is deels een monument.
Onderwerp
samen
toepassen
Tien jaar geleden was Het Concertgebouw minder met duurzaamheid bezig dan nu. Bewustwording ontstond op allerlei fronten in de organisatie en daarom heeft de OR het onderwerp samen met medewerkers opgepakt. Een aantal collega’s waren daarin erg fanatiek. De ideeën gingen zowel om heel kleine als om heel grote maatregelen. Van stoppen met plastic bekertjes tot aan energiebesparing van het gebouw. Eerder waren in de organisatie al een aantal initiatieven op het gebied van duurzaamheid gedaan, zoals het toepassen van ledverlichting en scheiden van afvalstromen.
Bewustwording in de organisatie
structuur
Tijdens een medewerkersbijeenkomst in 2021 gaf de bestuurder aan dat de organisatie qua vergroening klaar was. Er werd toen iets getriggerd bij de OR en bij de medewerkers, die waren nog helemaal niet klaar! Voor hun gevoel waren ze net begonnen. Mensen waren wakker geschud door de bijeenkomst en daarna is het als een soort vliegwiel gaan lopen. Er kwamen voor die tijd wel wat medewerkers bij elkaar over het thema duurzaamheid, maar daar zat weinig structuur in. Toen heeft de OR de commissie Groen opgericht met daarin twee OR-leden plus vijf medewerkers van de organisatie zelf. Ze hebben het samen gedaan met medewerkers die heel gedreven zijn en verstand van zaken hebben, bijvoorbeeld vanuit de technische dienst.
H
aalbaarheid
complex
omvang
De OR heeft zich georiënteerd op mogelijke duurzaamheidsmaatregelen, maar het werd al snel complex. Voor bepaalde oplossingen waren ingenieursbureaus nodig. De haalbaarheid in financiële zin kwam pas later. Alles wat je kunt doen om zo’n oud gebouw te verduurzamen, is heel duur. Van de totale financiële omvang was er nog geen idee. Er zijn bijvoorbeeld enorme glazen wanden. Er moest een omslag gemaakt worden. De OR wist wel: als je echt iets van betekenis wilt doen, heb je heel veel geld nodig.
3.4.3 Casus KleinGeluk in het kort
KleinGeluk is specialist voor ouderenzorg in Apeldoorn op het gebied van wonen, welzijn en (specialistische) zorg en biedt persoonlijke, kleinschalige zorg. Er werken zo’n 800 medewerkers. Er is één OR met 12 leden.
Onderwerp initiatiefvoorstel
groot
Het initiatiefvoorstel gaat over ‘Goed werkgeverschap’. Voor de OR is goed werkgeverschap van groot belang gezien de werkdruk en het hoge verzuim binnen de organisatie.
Aanpak
verbetervoorstel
Tijdens de ‘OR on tour’ vraagt de OR door middel van interviews hoe de werknemers van Klein Geluk goed werkgeverschap zien. De bevindingen van de interviews heeft de OR gebruikt bij het opstellen van een initiatiefvoorstel, met daarin diverse verbetervoorstellen om werknemers te binden en te boeien, het verloop te verminderen en het werkplezier te verhogen. De OR stelt de bestuurder voor om op korte termijn over de voorstellen in gesprek te gaan.
Resultaat
opzetten
continuïteit
De bestuurder is enthousiast over het voorstel en er wordt een commissie Goed Werkgeverschap opgezet. Inmiddels zijn er de afgelopen twee jaar diverse verbetervoorstellen gerealiseerd, zoals het vooruitbetalen van vakantiegeld en de eindejaaruitkering en een korting op een sportschoolabonnement.
Tips van de OR
- Maak gebruik van de mogelijkheid van het initiatiefrecht!
- Zorg voor een open communicatie en wees reëel. Niet alles kan.
- Maak het vraagstuk niet te groot.
- Zorg voor continuïteit van het onderwerp, bijvoorbeeld door middel van een commissie of werkgroep.
3.4.4 Voorbereiding initiatief
thema
De ondernemingsraad van KleinGeluk organiseert tweemaal per jaar een ‘OR on tour’. Er zijn zes intramurale locaties en zeven plekken waar een thuiszorgteam is. Groepjes van twee OR-leden gaan op die locaties informatie ophalen. Vaak is er een thema. In alle lagen van de organisatie worden medewerkers geïnterviewd: van huishoudelijk medewerkers, kantoormedewerkers tot en met artsen. De hoofdvraag was: wat betekent goed werkgeverschap voor jou? Al die informatie is in een evaluatie gebundeld en de ambtelijk secretaris heeft de kernpunten eruit gehaald. Het onderwerp is vervolgens ingebracht bij een overlegvergadering. De ambtelijk secretaris heeft de mogelijkheid aangekaart om een initiatiefvoorstel te schrijven.
Er kwamen veel signalen uit de interviews, bijvoorbeeld dat sommige zaken beter zijn geregeld bij collega-organisaties. De vraag was toen: wat kun en wil je ermee? Het was niet zozeer onvrede, maar meer het inzicht dat het ook anders kan.
Onderwerp
zichtbaar
In totaal zijn er zo’n 50 medewerkers geïnterviewd tijdens de dag van de OR on tour. Er wordt dan een tijdsblok ingepland op de locaties. Ook verspreidt de OR vooraf flyers op de locatie. De OR heeft een caravan laten maken in de kleuren van KleinGeluk en die gaat ook mee op de on tour. Daardoor is de OR nog zichtbaarder voor de organisatie. Er zijn geen andere bronnen gehanteerd. Het onderwerp is ook niet eerder met de bestuurder besproken.
Medewerkers
nieuwsbrief
lijst
Via een applicatie heeft de OR een berichtenportal om met medewerkers te communiceren. Daarin schrijft de OR korte berichtjes om medewerkers nieuwsgierig te maken om dat te lezen. Ook staan de notulen erin en de nieuwsbrief van de OR. Zo hebben de medewerkers ook het initiatiefvoorstel kunnen lezen. De werkgroep Communicatie van de OR zorgt voor alle berichtgevingen.
Haalbaarheid
De OR heeft een grote lijst met voorstellen gemaakt. Daar valt altijd wel iets uit te halen. Alle voorstellen zijn met de bestuurder besproken.