3.5 Algemeen verbindend verklaard
Op verzoek van één van de bij de cao betrokken partijen kan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een cao ‘algemeen verbindend’ verklaren.
3.5.1 Gehele bedrijfstak
avv
niet relevant
Is een cao algemeen verbindend verklaard (avv), dan is de cao van toepassing op de gehele bedrijfstak, ongeacht of de betrokken werkgevers lid zijn van een werkgeversorganisatie. De vraag of de werkgever en de werknemers wel of niet gebonden zijn, is dan niet meer relevant. Wel blijft de voorwaarde gelden dat de werknemers werkzaamheden moeten verrichten die binnen de werkingssfeer van de cao vallen.
Als de betreffende cao algemeen verbindend verklaard is, geldt de cao voor de werkgevers in die bedrijfstak en de werknemers van die organisatie. Ook als de werkgever geen lid is van een werkgeversvereniging,
Ondernemings-cao
geen rol
Vrijwel alle bedrijfstak-cao’s zijn algemeen verbindend verklaard. Voor ondernemings-cao’s speelt algemeen verbindend verklaren geen rol: die worden immers afgesloten voor de onderneming, niet voor een bedrijfstak (zie hoofdstuk 4).
Slechts deel van de cao is algemeen verbindend
algemeen belang
Alleen bepaalde afspraken in de cao kunnen verbindend verklaard worden, niet de complete cao. Bepalingen zoals protocollen, voetnoten en toelichtingen kan de minister bijvoorbeeld niet verbindend verklaren. Ook kunnen de partijen aan de onderhandelingstafel onderlinge afspraken maken die buiten deze wet vallen, bijvoorbeeld omdat ze in strijd zijn met het algemeen belang van de sector.
Bezwaar
dispensatie
Organisaties die het er niet mee eens zijn dat zij door de avv onder de werkingssfeer van de collectieve overeenkomst vallen, kunnen bezwaar maken. Ook kunnen zij bij de minister dispensatie aanvragen, bijvoorbeeld omdat zij al gebonden zijn aan een eigen (ondernemings-)cao die in strijd is met de bedrijfstak-cao.
3.5.2 Intrekken avv
intrekken
Een algemeen verbindend verklaarde cao mag niet in strijd zijn met het algemeen belang. Het kan echter voorkomen dat de situatie na de verbindendverklaring verandert, bijvoorbeeld op economisch gebied. Dan kan een algemeen verbindend verklaarde cao-bepaling ineens wel in strijd zijn met het algemeen belang. Het kan dan noodzakelijk zijn om de verklaring in te trekken. Ook dit is een taak van de minister van SZW. Hij kan echter niet zomaar een avv intrekken. Allereerst moet er een goede motivatie achter de beslissing zitten. Ten tweede krijgen cao-partijen de kans om bezwaar aan te tekenen tegen intrekking van de verklaring. Komt het uiteindelijk toch tot intrekking van de avv, dan kan dit nooit met terugwerkende kracht gelden. In de praktijk komt het relatief weinig voor dat de minister een avv intrekt.
3.5.3 Opheffen avv
misbruik
Het intrekken van een avv kan ook een ongewenst effect hebben. Denk bijvoorbeeld aan het risico dat intrekking van de avv leidt tot misbruik van de collectieve contractsvrijheid. De minister van SZW heeft dan nog een optie: een (enkele) cao-bepaling onverbindend verklaren.