1.2 Psychosociale arbeidsbelasting
De Arbowet rekent werkdruk tot psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Werkdruk is wel een beetje een vreemde eend in de bijt. De andere vormen van PSA zijn namelijk allemaal vormen van ongewenste omgangsvormen op de werkvloer:
- discriminatie;
- seksuele intimidatie;
- agressie en geweld;
- pesten.
omgangsvorm
Deze vormen van psychosociale arbeidsbelasting gaan over het gedrag van collega’s tegenover elkaar en het gedrag van klanten tegenover werknemers. Werkdruk is geen omgangsvorm. Het valt wel onder de noemer PSA, omdat het soortgelijke gezondheidsgevaren met zich kan meebrengen. De bestuurder moet het risico op werkstress dus net zo serieus aanpakken als de andere vormen van PSA.
Belastbaarheid
omstandigheden
hulpbron
Wanneer er precies sprake is van psychosociale arbeidsbelasting door een abnormale werkdruk, verschilt per persoon. De ene collega kan nu eenmaal beter met drukte en stress omgaan dan de andere. Daarnaast kunnen allerlei omstandigheden invloed hebben op het gevoel van werkdruk dat iemand ervaart. Een werknemer die onvoldoende geschoold is voor het werk dat hij moet doen of die privéproblemen heeft, ervaart misschien eerder werkstress dan een collega met exact hetzelfde takenpakket. Ook werknemers die voldoende hulpbronnen hebben, bijvoorbeeld veerkracht bezitten of veel regelmogelijkheden hebben op het werk, kunnen beter met werkdruk omgaan. Dit soort factoren beïnvloeden de individuele belastbaarheid van een werknemer.
Privésfeer
overbelasting
Vaak komen daar nog allerlei eisen en activiteiten in de privésfeer bovenop. De mate waarin een werknemer aan alle verwachtingen kan voldoen, bepaalt zijn belastbaarheid. Alle eisen waaraan een werknemer moet voldoen en de activiteiten die hij moet uitvoeren, zijn belastend voor hem. Moet hij aan meer of hogere eisen voldoen dan hij aankan, dan ontstaat overbelasting.
Totale belasting in kaart brengen
De totale belasting van iedere werknemer is in kaart te brengen aan de hand van vragen zoals:
- Aan welke eisen moet de werknemer zowel op het werk als thuis voldoen?
- Wat zijn de sterke en minder sterke eigenschappen van de werknemer?
- Welke vaardigheden heeft hij?
- Wat is zijn werkervaring en opleidingsachtergrond?
- Sluiten zijn vaardigheden, werkervaring en opleiding goed aan bij zijn functie?
Steun
omgeving
De steun die een werknemer van zijn omgeving krijgt, speelt vaak ook een belangrijke rol bij de mate van belastbaarheid. De bestuurder moet zichzelf dus ook de vraag stellen: staat de werknemer er alleen voor of staan er vrienden, familieleden, collega’s of een partner voor hem klaar als hij het even moeilijk heeft?
Een werknemer kan ook onderbelast raken. Dit gebeurt als hij langere tijd juist te weinig spanning en uitdaging ervaart. Ook dit kan leiden tot gezondheidsklachten, zoals een bore-out.