9.2 Niet naleven soorten bepalingen

De bestuurder hoeft meestal niet álle bepalingen uit de cao na te leven, om de simpele reden dat niet alle bepalingen voor jullie organisatie zijn bedoeld (tenzij er sprake is van een ondernemings-cao). De indeling tussen obligatoire, normatieve en diagonale bepalingen geeft aan welke bepalingen voor wie bedoeld zijn (zie ook hoofdstuk 7).

9.2.1 Niet naleven obligatoire bepalingen

bedrijfstak-cao

ondernemings-cao

Als de betrokken cao-partijen de obligatoire bepalingen niet naleven, kunnen zij elkaar hierop aanspreken. Als je organisatie onder een bedrijfstak-cao valt, zul je hier in de praktijk niet zo snel iets van merken. Het is dan aan de branche­organisatie of werkgeversvereniging om ervoor te zorgen dat de andere partij aan de verplichtingen voldoet. Heeft je organisatie echter een ondernemings-cao, dan is de kans groter dat de bestuurder met deze bepalingen van doen heeft. Het kan dan bijvoorbeeld op het bordje van de bestuurder liggen om de werknemersorganisaties en de OR te informeren over een voornemen tot reorganisatie. Natuurlijk houd je in dat geval de obligatoire bepalingen scherp in de gaten.

9.2.2 Niet naleven normatieve bepalingen

aanspreken

schade-
vergoeding

Normatieve bepalingen zijn afspraken tussen de individuele werkgever en individuele werknemer. In principe kunnen alle werknemers – gebonden en ongebonden – de werkgever aanspreken op het niet naleven van de arbeidsvoorwaarden. Echter, alleen de gebonden werknemers kunnen nakoming van deze afspraken ook echt vorderen, bijvoorbeeld bij de rechter. Verder staan bij deze bepalingen ook de cao-partijen niet buitenspel. De werknemersorganisaties kunnen een nakoming van afspraken eisen – ook voor de ongebonden werknemers – en kunnen een schadevergoeding eisen van de werkgever.

9.2.3 Niet naleven diagonale bepalingen

Iedereen voor wie de verplichting is bedoeld, kan handhaving vorderen van de diagonale bepalingen met een collectief karakter, dus zowel de individuele werkgever en de individuele werknemer als de werkgeversorganisaties en werknemersverenigingen.

9.2.4 Vanuit de vakbond

stichting

statuten

Bovengenoemde mogelijkheden zijn gebaseerd op de Wet op de cao. Daarnaast is er via het Burgerlijk Wetboek nog een andere mogelijkheid om actie te ondernemen. Een stichting of vereniging met volledige rechtsbevoegdheid mag een rechtsvordering instellen om de belangen van anderen, bijvoorbeeld de leden van deze vereniging, te beschermen. Dat geldt bijvoorbeeld voor vakbonden. De te beschermen belangen moeten dan wel gelijk zijn aan de belangen die de vereniging op grond van haar statuten behartigt.