2.2 Kijk naar de inhoud
wettelijke voorwaarden
De meeste cao’s in Nederland zijn ‘reguliere’ cao’s, waarin arbeidsvoorwaarden, gedragsregels en afspraken over bijvoorbeeld de arbeidsomstandigheden of het ouderenbeleid zijn opgenomen. Cao’s verwijzen dan naar de wettelijke voorwaarden, zoals de socialeverzekeringswetgeving en het arbeidsrecht.
2.2.1 Arbeidsovereenkomst
nooit in strijd
De afspraken die zijn gemaakt in een cao werken altijd door in de individuele arbeidsovereenkomst. In deze overeenkomst regelt de werkgever de individuele afspraken met een werknemer, zoals zijn inschaling en taakomschrijving. Het spreekt voor zich dat de individuele arbeidsovereenkomst van een werknemer nooit in strijd mag zijn met de cao die op de organisatie van toepassing is.
Afspraken in de reguliere cao
reguliere cao’s
In de zogenoemde ‘reguliere’ cao’s staan met name afspraken en regelingen op het gebied van:
- salarissen;
- arbeidsduur;
- roosters;
- ploegendiensten;
- vakanties;
- toeslagen voor overwerk of avond- en weekenddiensten;
- loondoorbetaling bij ziekte;
- rechtspositie van uitzendkrachten;
- scholing;
- arbeidsomstandigheden;
- ouderschapsverlof;
- pensioen.
Deze arbeidsvoorwaarden gelden in de meeste gevallen voor alle, of anders voor een groot gedeelte van de werknemers in een organisatie.
2.2.2 Cao vormt het kader
salarisschalen
De cao-bepalingen vormen vaak het kader waarbinnen de werkgever de individuele afspraken met de individuele werknemer overeenkomt. In de cao staan bijvoorbeeld de salarisschalen met bijbehorende bedragen en in de individuele arbeidsovereenkomst legt de werkgever vervolgens de precieze inschaling van de werknemer vast.
2.2.3 Aanvulling
doorwerking
Daarnaast is de cao vaak een aanvulling op de individuele arbeidsovereenkomst. Dit heet ook wel de ‘doorwerking’ van de cao. Denk bijvoorbeeld aan de flexibele arbeidsvoorwaarden die werknemers kunnen kiezen. Die staan meestal niet in de individuele arbeidsovereenkomst genoemd, maar wel in de cao.
2.2.4 Andere verplichtingen
afspraken
vakorganisatie
In sommige cao’s vind je ook andere afspraken terug, zoals afspraken die betrekking hebben op de verplichtingen van de cao-partijen of de extra rechten die aan jullie OR zijn toegekend. Denk bijvoorbeeld aan de verplichting van de bestuurder om in geval van een voorgenomen reorganisatie tijdig overleg te voeren met de vakorganisaties.
Verder kan de cao de bestuurder verplichten om bepaalde activiteiten te organiseren en te financieren voor de werknemers, zoals het oprichten van een scholingsfonds. Het kan ook zijn dat zulke activiteiten zijn ondergebracht in een afzonderlijke cao.
De vorm van de collectieve arbeidsovereenkomst
cao-vorm
Een cao kan in verschillende vormen worden afgesloten. Dit is van belang voor het toepassingsgebied van de cao en voor de mate waarin de bestuurder van de cao-bepalingen mag afwijken. In de cao zelf staat beschreven welke vorm voor het document geldt:
- Een cao kan per bedrijfstak of organisatie gelden (zie hoofdstuk 4).
- Een cao kan regulier of specifiek zijn (zie paragraaf 2.2 en 2.4).
- Een cao kan een minimum of een standaard voorschrijven (zie paragraaf 2.1).