2.1 Karakter van de cao
afwijken
Het karakter van de cao is voor jullie onderhandelingsruimte erg belangrijk. Je moet daarom uitzoeken of je te maken hebt met een standaard-cao of een minimum-cao. Vooral voor de vraag of de bestuurder ten gunste van de werknemer mag afwijken, is het van belang dat je weet welk karakter de cao heeft. Dit kun je aan het begin van de cao-tekst vinden.
2.1.1 Standaard-cao
nietig
In een standaard-cao zijn afwijkingen niet toegestaan. De arbeidsvoorwaarden hebben bij deze cao dan ook een concrete invulling. De regels uit deze cao gaan vóór de individuele arbeidsovereenkomst. Bepalingen in de individuele overeenkomst die in strijd zijn met de cao zijn nietig, of ze nu gunstiger zijn voor de werknemer of niet.
Gebruikelijk
minimum-cao
Lange tijd was het in Nederland gebruikelijk om deze standaard-cao’s te hanteren, maar inmiddels zijn veel cao’s teruggebracht tot minimum-cao’s. Standaard-cao’s zie je nu nog vooral in gereglementeerde sectoren. Daarbij kun je denken aan beroepen die alleen werknemers met een bepaald nationaal diploma mogen uitoefenen, zoals een arts, een tandarts, een verzorgende, een verloskundige of een architect.
Afzonderlijke bepalingen
standaard-cao
minimumkarakter
Heb je te maken met een standaard-cao, dan betekent dit niet automatisch dat de bestuurder van geen enkele cao-bepaling mag afwijken. Het kan namelijk heel goed voorkomen dat een aantal afzonderlijke bepalingen in een standaard-cao wél een minimumkarakter heeft en dat de cao – ondanks die bepalingen – toch gewoon een standaard-cao is. Let daar dus goed op!
2.1.2 Minimum-cao
De meeste cao’s in Nederland kennen dus een minimumkarakter. Dit houdt in dat de bestuurder – in overleg met de ondernemingsraad – in positieve zin (gunstig voor de werknemer), maar niet in negatieve zin (ongunstig voor de werknemer) mag afwijken van de cao. Afwijken moet niet. Gebeurt dit niet, dan geldt de minimumbepaling uit de cao. Maar het is natuurlijk slim om te proberen gunstigere regelingen voor de werknemers te treffen met de bestuurder.
In een minimum-cao kunnen ook bepalingen staan waarvan de werkgever niet mag afwijken. In dat geval is afwijken in positieve zin ook niet mogelijk.