U bent hier

OR & Medezeggenschap
Aan de slag met de cao2. Soorten cao’s en inhoud2.5 Arbeidsvoorwaarden

2.5 Arbeidsvoorwaarden

Dit artikel is eerder verschenen als Themadossier OR Rendement
Publicatiedatum: januari 2026

arbeidsvoorwaarden

abstract

Het grootste deel van de cao-regelingen heeft betrekking op arbeidsvoorwaarden. Hierbij kun je een onderscheid maken tussen primaire, secundaire, tertiaire en quartaire arbeidsvoorwaarden.

2.5.1 Primaire arbeidsvoorwaarden

opzegtermijn

De primaire arbeidsvoorwaarden zijn de basisonderwerpen waarover de werkgever afspraken maakt met werknemers. Deze afspraken staan vermeld in de individuele arbeidsovereenkomst. Voorbeelden van primaire voorwaarden zijn:

  • de duur van de arbeidsovereenkomst;
  • de aard van de arbeidsovereenkomst;
  • het aantal uren;
  • de salarisinschaling;
  • het aantal vakantiedagen;
  • de opzegtermijn;
  • de proeftijd.

strijdig

Ook cao’s bevatten veel afspraken op het gebied van primaire voorwaarden. Hier moet de werkgever dus altijd rekening mee houden als hij met individuele werknemers afspraken maakt. En de OR moet in de gaten houden of individuele afspraken over salarisgerelateerde voorwaarden niet strijdig zijn met cao-afspraken daarover.

2.5.2 Secundaire arbeidsvoorwaarden

optie

Naast de basisvoorwaarden biedt de werkgever vaak ook aanvullende voorwaarden. Dit zijn de zogenoemde secundaire arbeidsvoorwaarden. De werkgever is hierbij meestal gebonden aan de cao-regelingen. Sommige secundaire regelingen zijn geen verplichting, maar een optie waarvoor werknemers kunnen kiezen. Voorbeelden van secundaire voorwaarden die in de cao aan bod kunnen komen, zijn;

  • reiskostenvergoeding;
  • studiekostenregeling;
  • pensioenregeling;
  • collectieve ziektekostenverzekering;
  • verlofregelingen;
  • eindejaarsuitkering.

2.5.3 Tertiaire arbeidsvoorwaarden

eenduidig

cadeautjes

Daarnaast zijn er nog de tertiaire arbeidsvoorwaarden. De betekenis van het begrip ‘tertiaire arbeidsvoorwaarden’ is een stuk vager dan die van primaire en secundaire voorwaarden. Een eenduidige omschrijving bestaat niet: elke organisatie beschouwt andere soorten voorwaarden als tertiair en in sommige organisaties bestaat sowieso geen duidelijk benoemd onderscheid tussen secundaire en tertiaire voorwaarden. Bij tertiaire voorwaarden gaat het meestal om ongeschreven of informele arbeidsvoorwaarden. Denk aan cadeautjes bij speciale gelegenheden, zoals bruiloften, verjaardagen en afscheid, bijvoorbeeld geregeld via een zogenoemde ‘lief-en-leed’-regeling. Ook zaken als het kerstpakket en personeelsuitjes kun je hieronder rekenen.

Vanwege het informele karakter van de tertiaire voorwaarden vind je hierover geen regelingen terug in de collectieve arbeidsovereenkomst.

2.5.4 Quartaire arbeidsvoorwaarden

Quartaire arbeidsvoorwaarden zijn feitelijk de meest abstracte arbeidsvoorwaarden. Dit zijn bijvoorbeeld doorgroeimogelijkheden, een mooi bedrijfspand en een fijne sfeer tussen collega’s.